Agenda > Verslagen > Spiel 2003

Internationale Spieltage
SPIEL '03
Messe Essen 23.-26. oktober 2003


Deel I - Deel II - Deel III - Deel IV - Deel V - Deel VI
komspiel.gif (6620 bytes)

Eagle Games

Deze Amerikaanse uitgever is dol op plastic miniatuurtjes. Ook het nieuwe bordspel Age of Mythology is rijkelijk voorzien van kleine mannetjes, beesten en mythologische creaturen. Dit spel is gebaseerd op het real-time computerspel van MicroSoft. Met drie spelers vertegenwoordigt iedere speler een eigen volk: Griek, Noor of Egyptenaar. Je beschikt over een eigen spelbord, waarop je onder meer gebouwen en productietegels bewaart. Het is de bedoeling om de meeste winstpunten te behalen. Deze punten kun je verdienen in vier verschillende categorieën. De spelers plaatsen aan het begin van elke ronde winstpunten (houten blokjes) op deze categorieën en bepalen dus in feite zelf waarmee ze de meeste punten kunnen verdienen. Dit spel is mij niet goed bevallen. Het trekken van de willekeurige actiekaarten is één grote loterij, waarbij het geluk een wezenlijke invloed op het spelverloop heeft. Hetzelfde geldt in mindere mate ook voor de aanvoer van nieuwe productietegels. Verder is de interactie tussen de spelers beperkt tot het aanvallen van de buren. Het gevechtssysteem is echter zo traag en risicovol, dat je hier eigenlijk geen trek in hebt. Per saldo resteert er niet veel meer dan een middelmatig bouwspel met een te lange speelduur.

Fantasy Flight Games

Bij Fantasy Flight Games is het inmiddels een traditie om vooraf veel nieuwe spellen aan te kondigen en deze vervolgens niet tijdig te produceren. Ook dit jaar was het grootste deel van de nieuwe titels niet op tijd klaar. Tijdens de beurs presenteerden ze wel twee nieuwe “grote” bordspellen, A Game of Thrones en Warcraft.

Het bordspel A Game of Thrones speelt zich af in de fantasiewereld uit de boekenreeks "A Song of Ice and Fire" van George R.R. Martin. Met jouw troepen (soldaten, ridders en schepen) probeer je in 10 spelrondes zoveel mogelijk gebieden met steden en burchten onder jouw controle te brengen. Een spelronde begint met een "Westeros-fase", waarin drie gebeurteniskaarten worden uitgevoerd. Deze kaarten activeren bijvoorbeeld een rekruteringsfase, een aanval van barbaren of een bevoorradingsfase. In deze fase wordt ook de politieke invloed op drie niveaus vastgesteld: Iron Throne, Fiefdoms en King's Court. De eerste categorie bepaalt onder meer de speelvolgorde; de tweede categorie geeft een voordeel bij veldslagen; de derde categorie levert je meer orders op in de planningfase en staat je toe achteraf één order te wijzigen. De posities in deze categorieën worden toegekend via een veiling, waarin de spelers blind bieden met power-fiches. Deze fiches zijn schaars, waardoor het lastig is om in alle categorieën de gewenste rang te behalen. In de tweede spelfase zetten de spelers in het geheim hun orderfiches in. In elk gebied mag maar één order worden ingezet. Met een defense-order versterk je de verdediging van een gebied; met de march-order mag je een aangrenzend gebied aanvallen; met een support-order kun je een veldslag in een aangrenzend gebied ondersteunen; met een power-order kun je nieuwe power-fiches verkrijgen; met een raid-order kun je vijandelijk support-, power- en raid-orders neutraliseren. In de daaropvolgende actiefase worden alle orders omgedraaid en in de voorgeschreven volgorde afgehandeld. In deze fase worden de veldslagen afgehandeld. Aanvaller en verdediger spelen een actiekaart uit en vergelijken hun gevechtskracht. Alleen de verliezer moet eenheden inleveren, de actiekaarten bepalen hoeveel. Eerste indruk: afgezien van de kans op een ongelukkige kaartverdeling in de "Westeros-fase", heeft FFG een geslaagd veroveringsspel met een paar interessante spelmechanismen afgeleverd.

Het bordspel Warcraft is gebaseerd op het gelijknamige computerspel. Iedere speler commandeert een eigen ras (mensen, ondoden, orks of elfen) en probeert de vereiste hoeveelheid winstpunten te behalen. Deze verdien je met het opwaarderen van eenheden, controle over belangrijke gebieden en met sommige actiekaarten. Het spelbord bestaat uit losse tegels met meerdere zeskantige velden. Dit bord wordt conform de regels van het gekozen scenario opgesteld. Iedere speler krijgt een apart bordje, waarbij hij zijn eenheden, werkers, gebouwen, grondstoffen en actiekaartjes bewaart. Iedere speler heeft een eigen stapel actiekaarten en begint het spel met drie kaarten. Een spelronde bestaat uit vier fases. In de bewegingsfase verplaats je jouw eenheden en werkers over het bord. In de oogstfase verzamel je goud en hout uit de mijnen en bossen waar jouw werkers zijn ingezet. In de plaatsingfase breng je de in de vorige beurt gekochte eenheden en gebouwen in het spel. In de aankoopfase kun je eenheden en werkers trainen, gebouwen en voorposten kopen en eenheden opwaarderen. Als eenheden van twee spelers na de beweging in hetzelfde gebied staan, vindt een veldslag plaats. Alle eenheden in dit gebied vechten mee, ondersteund door eenheden in de aangrenzende gebieden (de flank). PS Games brengt later dit jaar een Nederlandstalige versie op de markt.

Errata Games

Dit zou een passende nieuwe naam zijn voor de Britse uitgever Warfrog, de firma van spelauteur Martin Wallace. Zijn nieuwe bordspel Princes of the Renaissance bleek zoals gebruikelijk een paar storende fouten te bevatten, waaronder een ontbrekende markering op het spelbord. Het wordt tijd dat die mensen eindelijk eens voldoende tijd reserveren voor een gedegen controle van de spelregels en het materiaal, voordat een spel van de drukpersen rolt. Ik heb het spel zelf nog niet gespeeld, maar maak graag plaats voor mijn gastschrijver Bob Schubert:

Princes of the Renaissance brengt ons – hoe kan het ook anders – naar het Italië van de 15e eeuw: tussen 1470 en 1500, om precies te zijn. Het is een tijd zonder een centraal gezag, waarbij een aantal kleinere (stad-)staten strijden om macht, aanzien en geld. De staten in kwestie waren Venetië, Milaan, Florence, Rome en Napels. De spelers kruipen in de huid van een aantal huurlingenleiders, de beroemd-beruchte condottieri die op contract voor iedereen vochten die hun maar betalen wilde. Als hoofd van één van deze huurlingenlegers proberen de spelers invloed te krijgen in de verschillende staten. Liefst meer invloed dan anderen, want aan het einde van het spel wint diegene, die meer invloed heeft (A) in de steden met het meeste aanzien (B). De som uit A x B + evt. bonus is de score die de overwinning bepaalt.

Maar hoe krijg je invloed in een stad? Door met geld en/of macht belangrijke politieke personen van die stad in jouw kamp te trekken. En hoe kom je aan geld en macht? Door oorlogen te voeren en/of met list en bedrog je medespelers buitenspel te zetten. En hoe gaat dit nu allemaal in zijn werk? Dat behoeft iets meer uitleg:

Iedere speler start het spel met 12 z.g. ‘machtpunten’ en 40 goud (van beiden zijn er counters). Hiermee koopt hij een aantal gevechtseenheden van wisselende kwaliteit, sommige goed in de aanval, sommige in de verdediging, zelden in beiden. De aankoopwaarde varieert van 1 tot 6. Je mag slechts 1 aankoop doen als je aan de beurt bent, en van alle soorten zijn er minder dan het aantal spelers. Het is dus zo goed als onmogelijk dat 2 condottieri dezelfde legers hebben: groot of klein, sterk in de aanval of de verdediging. Maar met een leger alleen kom je er niet. In plaats van een gevechtseenheid kun je ook een ‘treachery’ card kopen. Deze kosten 1 machtpunt + 1 goudstuk en kunnen je allerlei extra mogelijkheden geven om het spel te beďnvloeden. Ze geven je soms kortingen voor bepaalde acties of aankopen, kopen legereenheden van je tegenstander om, roven goud of machtpunten enzovoort. Helaas mag je er slechts maximaal 2 of 3 in de hand houden… 

Zijn de aankopen achter de rug, begint het eigenlijke spel. Wat was het doel ook alweer? Invloed in de (juiste) steden krijgen, liefst die steden met het meeste aanzien. Hiervoor is elke stad vertegenwoordigd door 6 historische persoonlijkheden, ieder met een eigen kaartje. Elk van deze persoonlijkheden draagt ook nog een bonus met zich mee, die je extra goud kunnen verschaffen, bepaalde gevechtseenheden een bonus geven (‘alle lichte infanterie krijgt +1 gevechtskracht’) of gewoon victory points bezorgen. Al deze personen worden geveild, waarbij het minimum bod op deze persoon bepaald wordt door het aanzien (status) van de stad. Dit ‘aanzien’ van de stad wordt bepaald door de z.g. ‘City Status Track’ op het spelbord, variërend van 3 tot 10. Het minimum bod is status x 2.

Dit brengt ons op het aanzien, oftewel de status van de stad. Elke stad heeft aan het begin van het spel al een status, van 4 tot 6 [opmerking: dit is een dikke fout op het spelbord. De regels verwijzen naar kleurige cirkels op het bord die er niet staan…..]. Deze status kan wijzigen door bepaalde kaartjes, maar wordt het meest beďnvloed door de oorlogen. Het winnen van een oorlog levert +1 of +2 op, het verliezen –1 of –2.

Oorlogen? Ja, er worden oorlogen gevoerd in Princes of the Renaissance. Maar die voer je helemaal vanuit het standpunt van een huurlingenleger: winnen of verliezen is niet zo belangrijk, meedoen is de kunst. Want alleen zij die meedoen, krijgen betaald… Als er een speler aan de beurt is, kan hij een oorlog uitroepen tussen 2 staten. Hij bepaalt wie de aanvaller en wie de verdediger is. Of hij meedoet, is echter de vraag, want voor het recht om de aanvaller of de verdediger te zijn, moet je bieden met machtpunten. Als provocateur mag de speler alleen voor de aanvaller bieden, alle anderen mogen beiden zijn. Zijn aanvaller en verdediger bepaald, worden de dobbelstenen gerold en opgeteld bij de aanvals-, c.q. verdedigingswaarde van de beide huurlingenlegers. Vaak komen op dit moment ook handige treachery cards in het spel, die bepaalde eenheden van de tegenstander verleiden tot een welverdiende rustpauze buiten het slagveld… Verliezen aan gevechtseenheden zijn er niet (tenzij er nog een betreffende treachery card is die ik niet ontdekt heb), alleen de status van de steden schuift op de City Status Track. En met de status verschuift dus ook de waarde van de nog niet geveilde persoonlijkheden van de betreffende steden. In het begin van het spel is het niet zo belangrijk wie er wint en wil je vooral verdienen. Later, als je al een aantal familieleden van een bepaalde stad hebt verworven, wordt het steeds belangrijker dat de status van juist deze stad hoog blijft, want die bepaalt de eindscore van de victory-points.

Princes of Renaissance is zeer zeker geen wargame. Het spelbord is er vooral om een bepaald overzicht te krijgen, de status van de steden overzichtelijk te houden en om als ‘holding box’ voor bepaalde counters te dienen. Het spel leeft door de voortdurende interactie van de spelers, die elkaar steeds in de gaten moeten houden en elkaar de loef afsteken. Oorlog is hierbij slechts één van de middelen.

Bovenstaande spelbeschrijving is alleen bedoeld om de essentie zoveel mogelijk weer te geven. Princes of Renaissance kent ook nog ‘event cards’ die het spel behoorlijk kunnen beďnvloeden. En er zijn een aantal niet aan steden gebonden persoonlijkheden (waaronder de Paus) die geveild kunnen worden en allerlei interessante bonussen geven. Het is geen spel voor beginners, maar het zal de meer ervaren spelliefhebbers onder ons menige aangenaam-spannende avond bezorgen.

Naast Princes presenteerde Warfrog een uitbreiding voor het bordspel Age of Steam. Deze set bevat twee nieuwe kaarten voor dit uitstekende treinenspel. England & Wales is geschikt voor 5/6 spelers, Ireland voor 3/4 spelers. Ook Winsome Games had een expansieset met twee nieuwe kaarten (Duitsland en het westen van de Verenigde Staten). Zoals gebruikelijk is de grafische kwaliteit van de Winsome uitbreiding van een lagere orde. Goed nieuws voor de liefhebbers: deze set wordt volgend jaar door Warfrog uitgebracht en krijgt dan uiteraard een ingrijpende facelift. En uiteraard duimen we voor een foutloze uitvoering.

Een koffer vol spellen

Bij John Bohrer van Winsome Games bepaalt de grootte van de koffer hoeveel spellen hij meeneemt naar Essen. Ook dit jaar was er ruimte voor elk 60 exemplaren van de drie nieuwe titels: InterUrban, Veld Railroads en de eerder genoemde Age of Steam set. Deze spellen waren al weken voor het begin van de beurs uitverkocht. Met name InterUrban is mij goed bevallen. Dit is een geslaagd leg- en meerderhedenspel van Michael Schacht. Enkele Duitse uitgevers hebben belangstelling voor een licentie getoond. Met een beetje geluk komt er alsnog een professioneel geproduceerde versie op de markt.

Amerikaanse kaartjes

De Amerikaanse uitgevers Jolly Roger Games en Diet Evil Games deelden een kleine stand in Hal 9. Laatstgenoemde presenteerde het luchtige kaartspel Nobody but us Chickens, een nieuwe nazaat uit de “Ik denk, dat jij denkt, dat ik denk”-familie. De spelers spelen tegelijkertijd een kaart uit. De kippen vormen een stapel winstpunten, die door vossen en ratten worden opgepeuzeld, die op hun beurt weer moeten oppassen voor de waakhond. Op zich een lollig spelletje, maar aan Hick Hack.... van Zoch zul je meer plezier beleven.

Scream Machine van Jolly Roger biedt meer speelplezier. De spelers proberen zoveel mogelijk bezoekers naar hun eigen pretpark te lokken. Iedere speler begint het spel met vijf attractiekaarten. Aan het begin van de eerste ronde worden zeven nieuwe attracties klaargelegd, die de spelers later kunnen kopen. Bij deze attracties worden vijf “landelijke” bezoekers geplaatst. Vervolgens worden tussen de spelers telkens twee “plaatselijke” bezoekers geplaatst: één open, de ander gedekt. In jouw beurt mag je vier actiepunten besteden: aan de bouw van nieuwe attracties (nieuw of uit je hand), het lokken van een bezoeker, het bekijken van de twee gedekte bezoekers, een nieuwe attractiekaart trekken, een attractie dumpen, een van de zeven nieuwe attracties vervangen. Aan het einde van een ronde bepalen de bezoekers naar welke park ze gaan. Dit is het park met de meeste overeenkomende symbolen. Koopjesjagers bezoeken uitsluitend het park met de laagste entreeprijs (de minste symbolen). Landelijke bezoekers kunnen overal eindigen, plaatselijke bezoekers kijken alleen naar de naburige parken. Iedere bezoeker levert een winstpunt op.

Party Pinguďns

De Amerikaanse uitgever Eight Foot Llama presenteerde het nieuwe kaartspel The Penguin Ultimatum. In dit spel proberen de spelers verveelde pinguďns te vermaken met optredens van vier soorten artiesten: goochelaar, acrobaat, danser en muzikant. De symbolen op de pinguďnkaarten geven hun favoriete artiest aan. Hetzelfde geldt voor de kleur van een pinguďn- en artiestkaart. Als symbool en/of kleur overeenstemmen, zal de artiest de pinguďn vermaken. Aan het begin van het spel wordt een aantal artiesten op tafel gelegd. Rond deze artiesten worden de pinguďnkaarten afgelegd. In principe heeft elke artiest ruimte voor 8 pinguďns, maar de rand van de tafel is taboe (je wilt tenslotte niet van de ijsberg vallen). Pinguďns uit dezelfde familie willen niet samen feesten. Als je deze kaartjes toch naast elkaar legt, kost deze familieruzie je winstpunten. Iedere speler beschikt over drie markers, waarmee je het bezit van een pinguďn aangeeft. Elke beurt mag je een van jouw markers naar een andere pinguďnkaart verplaatsen, waar nog geen marker ligt. Elke artiestkaart bevat een aantal activeringspunten. Als de aan deze punten gekoppelde velden door kaarten zijn bezet, begint hij zijn optreden. Als de kleur en/of het symbool van de artiest overeenkomt met een aanwezige pinguďn, dan wordt laatstgenoemde vermaakt. Als jouw marker op deze pinguďn ligt, ontvang je de afgebeelde winstpunten. De speler die hier de minste punten verdiende, krijgt bovendien de artiestkaart. Die kun je later inleveren om de gevolgen van een familieruzie te vermijden. Je kunt de artiest ook bewaren om aan het einde van het spel extra winstpunten te verdienen. Het veld van de voormalige artiest wordt opgevuld met een gordijnkaart. Vervolgens plaatst de actieve speler een nieuwe artiest naast een van de kaarten in het zojuist voltooide optreden. Bij voorkeur op de plaats waar je zelf het meeste voordeel hebt. Aan het einde van het spel krijg je twee bonuspunten voor elke artiest op jouw scorekaart, die je aan het begin hebt ontvangen. Je ontvangt ook bonuspunten als je de meeste kaarten van een artiestsoort hebt verzameld.

JKLM Games

Deze kleine Britse uitgever helpt beginnende spelauteurs en andere kleine uitgevers op weg, door hun spellen in kleine oplages uit te brengen. Ook dit jaar vond je JKLM in een hoekje van de Warfrogstand. Ze presenteerden daar twee spellen. Constellation is een abstract denkspel van de Nederlander Hans van Halteren. Op een speelveld van 7 x 7 tegels probeer je patronen met symbolen te vormen. Kogge is een handelsspel, waarbij de spelers handelsroutes in de Oostzee onderhouden en met hun handelshuizen en de ruil van goederen winst proberen te maken. Het spelmateriaal van het laatstgenoemde spel heeft helaas een bedroevende kwaliteit. Van een bord met inktvlekken word ik niet vrolijk. Het derde spel Yunkyard Races heb ik er niet gezien. Een prototype van dit ogenschijnlijk gewelddadige racespel lag wel in de stand van de auteur (de bedenker van Hive).

Fairplay Spiele Scouts

Het Duitse tijdschrift Fairplay organiseert ieder jaar de actie “Spiele Scouts”, waarbij de bezoekers rapportcijfers aan de nieuwe spellen toekennen. Het eindrapport geeft meestal een aardige indruk van de aantrekkelijkheid van deze spellen, vooral als veel mensen op een titel hebben gestemd. De top 8 van 2003 luidt als volgt (spellen met meer dan 30 stemmen):

1. Princes of the Renaissance (Warfrog) 
2. San Juan (Alea) 
3. Yinsh (Don & Co)
4. Maya (Abacus) 
5. FrischFisch/Fresh Fish (Plenary Games) 
6. Railroad Dice (Wassertal Spieleverlag) 
7. Attika (Hans im Glück) 
8. Finstere Flure (2F-Spiele)

Ten slotte

Spiel was ook dit jaar een groots spellenfestijn. Bij de bekende kleine en grote uitgevers kon je voldoende interessante nieuwe spellen vinden, zo nu en dan aangevuld door aangename verrassingen uit onverwachtse hoek. De beurs was dit jaar wel erg druk. Ik hoop dat de stijgende belangstelling van standhouders en het groeiende bezoekersaantal voldoende aanleiding zijn om het zaaloppervlakte volgend jaar te vergroten. Het zou dan tevens prettig zijn als men een oude gewoonte in ere zou herstellen: het beschikbaar stellen van clusters met vrije speeltafels, waar je de nieuwe aankopen kunt spelen. In de goede oude tijd leidde deze service tot een ontlasting van de overvolle stands en werd meer recht gedaan aan het motto “Komm, Spiel Mit!”.

Dit verslag bevat een onvolledig overzicht van de op Spiel gepresenteerde spellen. Mocht jij een spel hebben ontdekt, dat hier zeker niet mag ontbreken, stuur dan gerust een e-mail met een korte beschrijving. Dan maken we er zonder problemen een “groeidocument” van.

Erwin Broens & Henk-Johan Kwakkel
Met dank aan Bob Schubert en Niek Ederveen


 

Agenda > Verslagen > Spiel 2003


Top