Agenda > Verslagen > Spiel 2008

Internationale Spieltage
SPIEL '08
Messe Essen 23.-26. oktober 2008


Deel I - Deel II - Deel III - Deel IV - Deel V - Deel VI
komspiel.gif (6620 bytes)

De Nederlandse uitgevers

Phalanx Games
De stand van Phalanx Games was dit jaar eigenlijk geen Nederlandse aangelegenheid, maar werd gebruikt door Phalanx Duitsland. Phalanx Games heeft een internationaal franchisesysteem opgezet, waarbij er meerdere Phalanx-bedrijfjes kunnen ontstaan. Deze bedrijfjes kunnen blijkbaar zelfstandig opereren en mogen hun eigen plan trekken. De Duitse tak heeft duidelijk een kleiner budget voor de standaankleding. Deze mix van een paar systeemwanden en speeltafels kon niet tippen aan de gangsterkroeg van 2007.


Sutter´s Mill

Bij 'Phalanx DE' vond je o.a. het nieuwe bordspel Sutter’s Mill (komt niet naar Nederland), Pinguïn de luxe (komt wel naar Nederland) en een prototype van Martin Wallace's nieuwe bordspel Rise of Empires, dat in het voorjaar van 2009 wordt verwacht. Rise of Empires is een zeer interessante titel voor de liefhebbers van ontwikkelingsspellen. Ik hoop dat de vormgeving nog wel wordt verfrist. De huidige bruine kleur is niet echt aantrekkelijk.


Rise of Empires

De Nederlandstalige versie van Pinguïn de luxe zou verhuizen van Phalanx Games naar 999 Games. Volgens eigenaar Michael Bruinsma is deze beslissing inmiddels teruggedraaid. Als het goed is, ligt ook de Nederlandstalige versie van Phalanx Games inmiddels in de winkels.


Pinguïn de luxe

Over Sutter’s Mill heb ik hier niks te melden. Desgevraagd kon ‘Phalanx DE’ mij geen persinformatie over deze titel verstrekken. Ik had geen zin om een exemplaar te kopen. Als Phalanx Nederland dit spel niet goed genoeg vindt voor een Nederlandstalige editie, ga ik geen euro’s over de balk smijten. Van de redactie van het tijdschrift Spel! begreep ik dat recensie-exemplaren onbespreekbaar waren. Zij werden daarvoor naar Phalanx Nederland verwezen. Vreemd, want die geven dit spel niet uit.

Michael Bruinsma was medio oktober jurylid van de Premio Archimede. Dit is een spellenprijs voor spelauteurs, die is opgedragen aan wijlen Alex Randolph. Michael was zeer gecharmeerd van de winnaar Lorenzo il Magnifico van Paolo Mori. De naamgever van het spel is Lorenzo I de’ Medici, wat je ongetwijfeld genoeg zegt over setting en thema. De losse tegels op het speelveld tonen belangrijke relaties tussen de machtsblokken, in de vorm van oorlogen, bondgenootschappen, huwelijken enzovoort. Met behulp van een vernuftig biedsysteem proberen de spelers de belangrijke knooppunten te controleren. Ik zie dit spel nog wel een keer in Nederland opduiken.

Cwali
Corné van Moorsel moet een streepje voor hebben bij de organisatoren van deze beurs. Voor het tweede jaar op rij stond zijn uitgeverij Cwali op een A-locatie, de doorgang tussen de twee belangrijkste hallen voor familiespelers. Wilde je van Kosmos naar Ravensburger, dan werd je vanzelf met Cwali geconfronteerd. Corné begrijpt dat deze plek met name vraagt om toegankelijke en vlot speelbare spellen. Het is hem ook dit jaar gelukt om zo’n titel uit te brengen.

Powerboats is een racespel voor 2-6 spelers. Iedere speler bestuurt een speedboot, die hij snel en veilig tussen de vele eilanden en rond de boeien moet loodsen. Voor deze race gebruik je unieke driezijdige dobbelstenen, die je op jouw ‘dashboard’ bewaart. Je mag elke beurt één steen toevoegen of weghalen en vervolgens een of meer van deze stenen overgooien. Met deze stenen bepaal je de snelheid. Je moet dit goed in de gaten houden, omdat je alleen aan het begin van jouw beurt 60 graden van richting mag veranderen. Als je niet oplet en/of belabberd gooit, knal je zomaar op een eiland en kan je boot uiteindelijk zinken. Als een aanvaring dreigt, word je gedwongen om de richting met de minste risico’s te kiezen. Met een beetje pech word je dan een dusdanig verkeerde kant opgestuurd, dat je dit rondje een fatsoenlijk resultaat wel kunt vergeten. Dit is ‘pech met een nasleep’, wat aan onze speeltafel niet helemaal lekker aanvoelde.

Emma Games
Cities is het tweede spel van de Nederlandse ontwerper Martyn F. Iedere speler heeft een eigen setje van 24 genummerde tegels met gebouwen en andere bezienswaardigheden in een van vier wereldsteden: Londen, Parijs, Berlijn of New York. Elke tegel heeft vier velden, waarop wisselende combinaties van de vier terreinsoorten zijn afgebeeld: bezienswaardigheden, parken, terrassen en water. Je begint met drie starttegels, waarna per speler beurt na beurt een stad van 4 * 4 tegels wordt gevormd. De startspeler trekt de tegels blind, waarna de medespelers hetzelfde tegelnummer moeten spelen. Op basis van gelijke kansen probeert iedereen naar eigen tactisch inzicht de beste stad te vormen. Op de tegels plaats je toeristen, die afhankelijk van de terreinsoort en configuratie punten opleveren. Je mag een nieuwe toerist alleen op de zojuist geplaatste tegel zetten. Het is ook mogelijk om een eerder ingezette toerist naar de zojuist gelegde tegel te verplaatsen of zo’n toerist één veld te bewegen. Je kunt Cities op drie niveaus spelen, waardoor de puntentelling steeds een beetje complexer wordt en de bouw van de steden meer pit krijgt.

Ik had al een paar potjes met verschillende prototypes gespeeld en durf daarom al een oordeel te geven. Cities draait niet om interactie tussen de spelers, je kunt (on)mogelijkheden van je medespelers namelijk niet beïnvloeden. Toch is er sprake van 'strijd'. De spelers hebben hetzelfde materiaal, dat ze optimaal moeten inzetten en nemen daarbij meestal andere beslissingen. Aan het einde van het spel word je geconfronteerd met de verschillende uitkomsten van deze beslissingen, wat het solitaire puzzelwerk alsnog van jus voorziet. Het gokken op de komst van bepaalde tegels voegt nog een beetje spanning toe, waardoor ik Cities per saldo een erg leuk puzzelspel vind.

QWG Games
De stand van QWG Games was volgepropt met dozen van de nieuwe titels Cavum, Bloom en Boss Kito. De demotafels waren daar doorlopend bezet. Wolfgang Kramer en Michael Schacht waren o.a. donderdag aanwezig voor signeersessies. Diezelfde middag kroop Arno Quispel dapper in een ongetwijfeld bloedheet apenpak en maakte de gang onveilig. Zijn eerste slachtoffer was een Duitse peuter, die daarna niet ophield met janken. Wreed, maar eigenlijk best wel grappig. Vrijdagmiddag waren de ontwerpers van het leuke legspel Bloom aanwezig. De heren hadden zich verkleed als tuinman, charmante jongens die Fransen.


Boss Kito

Boss Kito is een eenvoudig kaartspelletje in een te grote jas. Zoiets past prima in een Amigodoosje en kan dan voor de helft van het geld op de schappen liggen. Het is niet anders, wij moeten het doen met te grote kaarten in een te grote doos. Het spel zelf is een luchtig bied- en meerderhedenspelletje. Er zijn biedkaarten in vijf kleuren. Elke biedkaart toont drie bananen. In dezelfde kleuren liggen er vijf gorilla’s op tafel. Onder elke gorilla ligt een stapeltje van 9 doelkaarten, die de spelers in 9 speelrondes proberen te bemachtigen. Een doelkaart gaat naar de hoogste bieder. Als jij aan het einde de meerderheid van een soort doelkaarten bezit, ontvang je de afgebeelde waarde aan winstpunten. Anders zijn de doelkaarten 1 punt per stuk waard. Een bod is een combinatie van biedkaarten en bananenfiches. De actieve speler kan één van de volgende acties uitvoeren: een biedkaart spelen of trekken, fiches spelen of pakken of handkaarten ruilen. Ik heb een eerste potje met vijf spelers gespeeld en was niet helemaal gecharmeerd van mijn geringe invloed op het spelverloop. Als in dezelfde ronde twee tegenstanders op de door jou gewenste doelkaarten duiken, ga jij met niks naar huis, heb je ook nog eens jouw hand leeggespeeld, waardoor je ook de volgende ronde niks hebt te melden. Een van de medespelers hanteerde daarbij wel een vreemde biedstijl, die vooral leek te bestaan uit de combinatie ‘Erwin dwarszitten en zelf laatste worden’. 


Michael Schacht

Uit de spelregels blijkt overduidelijk dat QWG met veel liefde aan dit project heeft gewerkt. Het boekje is gevuld met grappige anekdotes over de afgebeelde apen. Kun je speltechnisch helemaal niets mee, maar het leesplezier is ook wat waard.

Bloom is een legspel voor 2-5 spelers. Iedere speler heeft een setje kaartjes met zijn eigen bloemensoort (tulp, roos, narcis enzovoort). Elke tegel is 9 velden groot en bevat een mix van gazons en bloemenvelden (1-9). Je hebt verder drie speelfiguren: een tuinman, een huisdier en een tuinornament. De tuinman is meteen beschikbaar, de andere figuren komen later in het spel. Als je aan de beurt bent, leg je een eigen kaartje op tafel (de tafel is in feite een gemeenschappelijk speelveld). Je moet daarmee een of meer andere kaartjes gedeeltelijk afdekken. Voor de op afgedekte velden zichtbare bloemen krijg je bloemenfiches van die soort. Aan het einde van jouw beurt plaats je de tuinman op jouw verse kaartje, bij voorkeur op zo'n manier dat je andere spelers een beetje blokkeert. Later kun je jouw huisdier en tuinornament ook gebruiken om delen van het speelveld af te schermen. 


de ontwerpers van Bloom

Tijdens het spel krijg je punten voor setjes verschillende bloemenfiches (de waarde stijgt progressief). Aan het einde krijg je punten voor zichtbare velden met jouw bloemensoort (dit kan fors oplopen) en voor de omvang van het gazon met jouw tuinornament. Er zijn bonuspunten voor de speler die als eerste de laatste tegel heeft gelegd en voor de speler met de grootste aaneengesloten bloementuin. Nog even iets over de speelvolgorde (in de tactische variant): deze hangt af van het aantal zichtbare bloemenvelden. De speler met de minste velden is aan de beurt. Als je dit handig plant, kun je meerdere beurten na elkaar uitvoeren en een leuke slag slaan. Iets om rekening mee te houden. Bloom is een leuk abstract spel met een prachtige vormgeving, waarbij je elke beurt op zoek moet naar de juiste balans tussen fiches verzamelen, de buren blokkeren en de speelvolgorde manipuleren.

Voor het derde nieuwe spel geeft ik graag het woord aan Bob. Cavum (door spellers ook graag als ‘Cavoem!’ uitgesproken) is een nieuw uitgekomen schepping van het beroemde Kramer-Kiesling duo, bekend van spellen als Tikal, Torres en Maharadja. In Cavum wedijveren maximaal 4 spelers met elkaar om de edelstenen uit een groot bergmassief te delven. Hiervoor graven zij lange en vaak kronkelige gangen, bouwen stations om de edelstenen te vervoeren, sturen prospectors naar binnen om de stenen op te halen en leggen hier en daar een staafje dynamiet om de (voort)gang van de overijverige collega’s te onderbreken. Deze laatste handeling gaf dan ook de aanleiding voor de uitspraak ‘Cavoem!’, maar artsen en latijnkundigen onder ons weten dat cavum gewoon ‘holte’ betekent.


Herr & Frau Kramer en Arno Quispel

Het spel gaat over 3 ronden, waarbij de spelers elke keer 3 fases doorlopen: 1) Bieden om de spelersvolgorde en het kiezen van de ‘opdrachtkaarten’ 2) Actieronde waarin elke speler 12 acties uitvoert 3) Waardering van de steden (zie onder), verkoop van edelstenen en het uitvoeren van de ‘opdrachtkaarten’. Het spel speelt zich af op een stijlvol maar sober bord, dat naast plekken voor kaartjes en fiches een grote berg afbeelt, met daaromheen 5 steden. Berg en steden bestaan uit zeshoeken, die langzaam maar zeker gevuld worden met gangen en stations van de verschilende spelers. Cavum kent geen geld. Alleen overwinningspunten tellen. Je biedt in de veiling dus met overwinningspunten en ontvangt overwinningspunten als je edelstenen ‘verkoopt’. De edelstenen zijn er in 6 soorten. De stenen zijn mooi weergegeven, maar met uitzondering van een enkele gesteenkundige noemt iedereen ze gewoon de witte, gele, rode, lichtblauwe, donkerblauwe en groene. Het vinden en met name het delven van de juiste combinaties levert punten op. Maar je behaalt de punten niet alleen met delven, maar ook met ‘aanwezigheid’ (= station) in de steden. Elke speler krijgt evenveel punten als er nog vrije vakken in een stad zijn – monopolies zijn dus geliefd, maar duren zelden lang. Gedolven edelstenen leveren punten bij verkoop, maar aangezien spelers elkaar hierbij mogen onderbieden (‘jij verkoopt ze voor 7? Dan wil ik ze wel voor 6 kwijt’), is de winst hiervan onzeker. De meeste punten behaal je met opdrachten: juwelen die voorzien moeten worden van de juiste edelstenen (bijv. wit-geel-rood) en bij inlevering tussen de 15 en 30 punten opleveren. Hoe moeilijker en groter de combinatie, hoe meer punten uiteraard.


Wolfgang Kramer in actie

Het hart van het spel zijn de actieronden. In de actieronde heeft de speler de keuze uit:
- Bouwen/graven van gangen (recht, kruising, splitsing, knooppunt) 
- Het starten van een mijn (de speler kiest zelf de kleur) 
- Het bouwen van een station (om de gedelfde stenen te kunnen vervoeren) 
- Het sturen van een prospector (om de stenen op te halen) 
- Het plaatsen van een lading dynamiet.

De uitdaging in CAVUM is, dat je maximaal 4 acties mag uitvoeren voordat de volgende speler aan de beurt is. En 4 acties zijn nèt niet genoeg om zelf gangen te graven, een mijn te plaatsen èn de route met stations te beveiligen. Elke beurt kijk je dus niet alleen naar de gangen die je zèlf kunt bouwen, maar vooral ook naar de gangen (en vooral mijnen!) van je medespelers waar je gebruik van kan maken. En dan is er nog die vervelende prospector, die zo lui is dat ie maar één keer langs alle mijnen wil lopen, waarbij geen enkele gang en geen enkel station 2 x gebruikt mag worden. Je moet je mijnen dus zò aanleggen, dat de prospector ze in één wandeling allemaal kan belopen. Daarbij worden de mooiste netwerken uiteraard het grootste doelwit van de dynamietladingen, waarvan elke speler er elke ronde 1 moet plaatsen. Samen met de mogelijkheid om over elkaar heen te mogen bouwen, zorgt dat elke ronde weer voor nieuwe uitdagingen en mogelijkheden.

Resumé: een interessant en interactief bouw- & biedspel, dat gegarandeerd elke keer weer anders verloopt. Hoe vlot het spel verloopt, hangt af van het aantal deelnemers met een hoog wik-en-weeg gehalte: heb je er daar te veel van, kom je al snel aan een speelduur van meer dan 2 uren. Een punt van kritiek zijn de vele bouwregels, die je in het begin niet meteen onder de knie hebt. Een overzicht met wat wèl en niet mag (liefst met in elke taal begrijpelijke symbolen) was hier zeker niet overbodig geweest. Maar dat doet aan het spel zelf geen afbreuk en zal mij zeker niet hinderen om het binnenkort weer op tafel te leggen.

The Game Master
Deze Nederlandse uitgever presenteerde twee nieuwe producten van eigenaar Hans van Tol en een tweede licentietitel van Eggert Spiele. Hans is de auteur van het kaartspelletje Koe zoekt Boer, dat in Nederland al langer op de markt is. De Duitse editie werd enthousiast gedemonstreerd door een Duitse schone in ‘vaag indianenpakje met koevlekken’. ‘Kuh sucht Bauer’ dook ook nog op in de tijdens de persconferentie afgespeelde videofilm. Deze Duitse versie wordt uitgegeven door University Games. Hans tekende verder voor Het Verraad, een uitbreiding van het bordspel De Ontembare Stad. Over deze uitbreiding kan ik hier niets zeggen, ik heb Het Verraad namelijk niet bekeken of gespeeld. Dat wordt een klusje voor het Spellenspektakel. In een of andere dumpstand werd De Ontembare Stad verkocht voor een paar eurootjes. Toen Hans dat hoorde, ging hij op pad om daar de resterende voorraad in te kopen (voor dat geld kon hij het spel namelijk niet zelf produceren).

De licentietitel is De Koningburcht van Markus en Inka Brand. Dit is na Cuba de tweede samenwerking met Eggert Spiele. Als mijn eerste indruk me niet bedriegt, heeft The Game Master een interessant spel in huis gehaald. De Koningsburcht is een vlotte en elegante ‘grondstoffenveredelaar’. Schaarste en de balans tussen grondstoffen, geld en punten prikkelen de grijze cellen. Het blind spelen van karakterkaarten en het speculeren op de eindtelling zorgen voor enige grilligheid. Dit spel biedt genoeg spanning en speelplezier in een slordig uurtje. In de overgangszone van familiespellen naar veelspelertitels is dit wat mij betreft een van de toppertjes van de beurs! Meer informatie: preview.


De Koningburcht

Vendetta Games
De stand van Vendetta Games was de gebruikelijke verzamelplaats van spelontwerpers en kleine uitgevers. Vendetta ondersteunt deze mensen, zoekt investeerders voor de uitgave van hun spellen en presenteert ze op beurzen aan een groot publiek. Dit is een sympathiek initiatief.

Logan Stones is een abstract tweepersoonsspel van de auteur van Hive. Het spelsysteem is gebaseerd op de simpele regels van 'Rock Paper Scissors': schaar slaat papier, papier slaat rots en rots slaat schaar.

De Vlaamse spelontwerper Lieven d'Hondt presenteerde een kleine eerste oplage van zijn abstracte tweepersoonsspel Catch me if you can. Je speelt beiden met 7 stukken (waarde 1-7) op een bord van 7 x 9 velden. Jouw stukken beginnen het spel aan jouw kant van het bord. Je kunt de waarde van de vijandelijke stukken niet zien. De stukken bewegen horizontaal, verticaal of diagonaal. Hun maximale beweging is gelijk aan de afgebeelde waarde. Weet je een vijandelijk stuk te vangen op een rechte lijn tussen twee eigen stukken met een opeenvolgende waarde (bijv. 3 en 4), dan sla je dit stuk. Ik ben geen kei in dergelijke spellen, maar heb me er toch prima mee vermaakt.

Het nieuwe spel van Thomas Jansen heet Street Paintball. In dit vlotte reactiespel bekogel je elkaar met zachte balletjes (de virtuele verfklodder), waarbij je de instructies van de gespeelde kaartjes goed moet volgen. Volgens mij viel dit spel goed in de smaak bij het beurspubliek, het werd er namelijk veel gespeeld.


Street Paintball

Het kaartspel Conclave van Pieter Boots neemt je mee achter de gesloten deuren van het Vaticaan, waar de kardinalen een nieuwe Paus kiezen. Jij vertegenwoordigt één van de facties binnen het Vaticaan. Ik heb het spel niet goed genoeg bekeken om er inhoudelijk iets over te zeggen. 

Geode Games
Deze nieuwe Nederlandse uitgever had een piepkleine tafel in de stand van Reiver Games. Om deze reden is hun eerste bordspel Krakow 1325AD tijdens de eerste beursdagen niet op mijn radar beland. Zaterdag liep ik een van de mensen van Geode tegen het lijf. Dankzij deze gids kon ik in ieder geval nog even een foto van het spel maken. De inhoudelijke kennismaking volgt op het Spellenspektakel.


Krakow 1325AD

Op Boardgamegeek staat een serie artikelen over de Spielervaringen van de ontwerper. Lekker leesvoer!

Zonnespel/Sunny Games
Deze Nederlandse uitgever is gespecialiseerd in coöperatieve spellen voor kinderen. Ik heb een testpotje van het spel Stop de Stropers meegemaakt. Dit was een door dobbelstenen gestuurd loopspel, met een marginale portie invloed en een vormgeving die ik de laatste decennia niet meer in spellenland heb gezien. Ik heb niet helemaal meegekregen wat hier coöperatief aan is. Hopelijk is er meer dan de gezamenlijke beleving van dobbelgeluk of –pech.

Splotter
Dit is op papier een Nederlandse uitgever, maar hun belangstelling voor ons deel van de spelende wereld lijkt al jaren nergens op. Na drie jaren relatieve stilte kondigden ze vlak voor de beurs een nieuw spel aan. Ik kreeg zelfs een Engelstalig (!) persberichtje. Duck Dealer is een bordspel over de ontdekking en exploitatie van handelsroutes in de ruimte. Door een ‘ongelukkige productieplanning’ waren er maar 200 exemplaren beschikbaar. Ik heb vooraf geprobeerd een exemplaar te bestellen, omdat ik er o.a. in dit verslag en in het Ducosimblad Spel! aandacht aan wilde besteden. Splotter doet echter niet aan voorbestellingen. Dit heeft overigens niets te maken met hun gebrek aan belangstelling voor de Nederlandse spellenscene, dit geldt voor de gehele aardkloot. Het zij zo, er zijn meer spellen op de wereld. In ieder geval leverde de geforceerde schaarste een leuke foto op van een lange rij kooplustige spelers op de vroege donderdagmorgen. Ik had geen zin in deze rij en heb verder dus niets over Duck Dealer te melden.


de rij voor Duck Dealer



Lees verder in deel III van dit verslag

Agenda > Verslagen > Spiel 2008


Top