Agenda > Verslagen > Spiel 09 > Verslag 

Internationale Spieltage
SPIEL '09
Messe Essen 22.-25. oktober 2009


Deel I - Deel II - Deel III - Deel IV - Deel V - Deel VI
komspiel.gif (6620 bytes)

Czech Games Edition

Shipyard (Die Werft) is een nieuw bordspel van Vladimir Suchy, de ontwerper van League of Six. Ik vond laatstgenoemde al een aardig bordspel, maar met Shipyard is Suchy wat mij betreft gepromoveerd naar een hogere divisie. Iedere speler heeft een eigen rederij, waar indrukwekkende schepen worden gebouwd. Het is de bedoeling om met de eerste vaart van elk van deze schepen een zo groot mogelijke hoeveelheid winstpunten te verdienen. Elk schip bestaat uit meerdere tegels, met een boegtegel aan de linker- en een achtersteven aan de rechterkant. Op deze schiptegels zie je allerlei symbolen, die bepalen hoeveel en welke voorwerpen en/of bemanningsleden je op dit schip kunt bouwen. Andere symbolen zorgen voor extra winstpunten tijdens de eerste vaart. Je moet niet alleen schiptegels bemachtigen, maar ook voorwerpen (bijv. schoorsteen, roer of zeil) en bemanning. Daarnaast moet je tegels met vaarroutes bemachtigen, waarover jouw schepen varen om punten te verdienen. Verder heb je behoefte aan gespecialiseerde personeelsleden, die allerlei leuke bonussen opleveren. En last but not least wil je voldoende geld genereren, om meer keuze te hebben bij het pakken van al die tegels en fiches en vooral ook om extra beurten te kunnen betalen. Een belangrijke geldmotor is de verkoop van goederen op spoortegels, maar door het kiezen van ‘achtergebleven’ acties kun je ook een leuk spaarpotje vullen. Deze acties worden via een leuk systeem gekozen. Voor elke actiesoort vind je één tegeltje op een actiespoor. Door jouw pion op een vrije actietegel te zetten, kies je de desbetreffende actie. De actietegel uit jouw vorige beurt komt weer vrij en verhuist naar de eerste plek op het actiespoor. Als je een vrije actietegel achter de pionnen van medespelers kiest, krijg je een bonus in geld (afhankelijk van het aantal pionnen voor je). 


Shipyard

Shipyard lijkt de eerste keer een tikje overweldigend, maar na een paar beurten valt alles redelijk op zijn plaats. Het spel draait om planmatig ontwikkelen, waarbij het actiesysteem wel de nodige flexibiliteit van je vraagt. Het is vrij lastig om het scorepotentieel van de medespelers goed in de gaten te houden, waardoor de interactie beperkt blijft tot tactische plaagstootjes.

Dungeonlords is de tweede grote titel van CGE. Ik heb de beschrijving van dit spel uitbesteed aan een bordspeler met 25 jaar rollenspelervaring. Je weet wel, zo’n stoere bikkel met het fysiek van een Oostenrijkse actieheld annex gouverneur, die van wanten weet in een dungeon. Ik geef het woord aan Bob.

Vele bord- en vooral rollenspelen gaan over stoere heldengroepen die kwaadaardige machten bestrijden door hun dungeons binnen te vallen, hun schatten te stelen en zoveel mogelijk monsters te doden. Maar is dat perspectief niet een beetje eenzijdig? Hebben we ons wel eens verplaatst in de rol van de dungeon-meester? De beheerder van de onderaardse gangen die zijn creaties en schatten wanhopig probeert te verdedigen tegen die op goud azende menselijke indringers? Ervaren computerspelers onder ons weten dat dit idee al eens prima werd uitgevoerd in het spel Dungeon Keeper, dat ook een welverdiend vervolg kreeg. Het bordspel Dungeon Lords is een duidelijke bewerking van deze computerspelklassieker. Spelontwerper Vlaada Chvatil had ons al Space Alert en Galaxy Trucker gebracht, dus de verwachtingen waren hoog gespannen.

Iedere speler is een ‘Dungeon Lord’ die graag indruk wil maken op de grote opperdemon. Met behulp van een handjevol hardwerkende Imps proberen de spelers hun kleine onderaardse rijk uit te breiden. Daarvoor graven zij gangen en kamers uit, delven zij goud en richten werkplaatsen in voor de productie van nuttige zaken. Daarnaast werven zij monsters en plaatsen zij vallen om de onvermijdelijke menselijke indringers uit hun dungeon te weren. Het spel is verdeeld in 8 fases, die je kort kunt omschrijven als Bouwen-Bouwen-Bouwen-Vechten- Bouwen-Bouwen-Bouwen-Vechten en tot slot het tellen van de punten. In een bouwfase heb je als speler de beschikking over 3 actiefiguurtjes die je beurtelings inzet voor bepaalde acties – vergelijkbaar met spellen als De Kathedraal. Hiermee vergaar je voedsel, graaf je gangen, delf je goud, werf je monsters, koop je vallen, maak je werkplaatsen, fok je Imps, of voer je een propaganda-actie om minder slecht te lijken (!). Er zijn maximaal drie plaatsen per actie, dus als iedereen hetzelfde wil, heeft eentje het nakijken. Daarnaast maakt het uit of je de 1e, 2e of 3e plaats bezet. De 1e plaats kost meestal minder, maar levert ook minder op, bij de laatste plaats precies andersom. Dat ‘kosten’ betekent niet alleen geld of goud, maar kan ook ‘Evil points’ opleveren. Deze score wordt per speler op het bord bijgehouden: wie de meeste punten heeft, krijgt ook de meest uitdagende helden op bezoek. Overschrijd je een bepaalde score, maakt een beroemde paladijn graag een omweg om jouw dungeon met een speciaal bezoek te vereren (waarmee het nut van een propaganda-actie meteen duidelijk wordt).

Tijdens de 3 bouwfases krijg je steeds meer informatie over de helden die onderweg zijn: strijders, tovenaars en dieven met verschillende scores. De sterksten gaan steeds naar de speler met de hoogste Evil-score, dus je kunt al een berekening maken wie bij jou op bezoek komt. In de gevechtsfase klopt een groepje helden uiteindelijk aan en probeer je deze zo goed mogelijk tegen te houden. Dit vereist nogal wat denkwerk en gepuzzel. Hoe kun je met de beschikbare (al dan niet magische) vallen en monsters die indringers uitschakelen? Aangezien de helden bij elk nieuw vakje in je dungeon automatisch verzwakken (uitputting), gaat je dat op den duur lukken. Maar elk ‘veroverd’ vakje is voorgoed verloren en de volgende heldengroep begint uiteraard op het verste punt..... In de tweede helft van het spel worden de helden een stuk sterker en zullen ze bijna altijd een gat in je dungeon slaan. Hier is het gewoon de kunst om de schade zoveel mogelijk te beperken. Aan het einde tel je de winstpunten. Elke verslagen held levert punten op, maar je kunt nog een heel scala aan pluspunten krijgen voor bijv. de meeste monsters, het grootste gangenstelsel, het meeste goud, enz. Hier gaan weer minpunten van af, zoals het aantal aan de helden verloren vakjes. Wie in bouwfases pech of niet opgelet had, kan ook al minpunten hebben verzameld voor onvoldoende voedsel (monsters moeten eten) of goud (als de opperdemon zijn belasting komt innen).


Dungeonlords - foto: Henk Rolleman

Al met al een geslaagd spel met een leuk thema. De regels zijn ondanks de goede opbouw en uitleg pittig. Dungeon Lords richt zich daarmee op de meer ervaren spelers. De opgegeven speeltijd van 90 minuten is aan de optimistische kant. Ook als je de regels kent, is het uitschakelen van elke heldengroep een uitdagende puzzel die het nodige denkwerk vergt. Een speelduur van 120 minuten komt dichter in de buurt. Wie geïnteresseerd is en meer van het spel wil zien, verwijs ik naar Boardgame Geek, waar inmiddels ook een uitgebreide Nederlandstalige beschrijving te vinden is.

De derde nieuwe titel Bunny Bunny Moose Moose tapt uit een ander vaatje. Dit is een luchtig partyspelletje, dat vooral lijkt te zijn gemaakt als excuus om gekke bekken te mogen trekken. De verteller leest een verhaaltje voor en legt ondertussen kaartjes met instructies neer. Volgens deze instructies moeten de spelers elanden of hazen nabootsen met allerlei rare gebaren. Als de jager opduikt, moet iedere speler zijn actuele houding bevriezen. Dan worden plus- en minpunten toegekend op basis van de op dat moment openliggende instructies. Deze punten registreren de spelers met hun hazen en elanden op een wildspoor.

daVinci

Van het bordspel Gonzaga heb ik helaas nauwelijks iets meegekregen. Je trekt elke beurt een tegelkaart en pakt de bijpassende driedimensionale plastic 'tegel'. Vervolgens bepalen een regiokaart en een actiekaart waar en hoe je de tegel op het speelbord plaatst. Dit levert je winstpunten op. Aan het einde krijg je bonuspunten voor verbonden tegels en voor jouw geheime opdracht. Na een zeer oppervlakkige eerste blik kreeg ik het beeld van een abstracte combinatie van tegels leggen en optimale routes bouwen.

DDD Verlag

Drie karavanen zijn in Seidenstrasse van de uitgever DDD onderweg met 1 - 3 goederen, elk met een eigen bestemming. Daar wacht voor elk goed een gekleurde diamant. Om een karavaan te bewegen, leg je een aantal goederenkaarten van één soort voor je neer, en beweegt de karavaan evenveel vakjes. Daarna pak je één nieuwe kaart. Vervoert de bewogen karavaan de overeenkomstige handelswaar, dan krijg je nog een kaart extra. De plaats waar de karavaan eindigt, levert nog een actie op. Deze varieert van meegevoerde goederen verkopen tot een medespeler bestelen (die dan zelf weer ergens anders kan stelen). 


Seidenstrasse

Op de bestemming aangekomen, worden alle meegevoerde goederen verkocht. De speler die per soort de meeste warenkaarten uit heeft liggen, krijgt een diamant in ruil voor de helft van die kaarten. Verkochte goederen worden meteen vervangen door nieuwe, er komt een nieuwe bestemming en de volgende reis kan beginnen. Als de diamanten op zijn, eindigt het spel. Veel verschillende diamanten zorgen voor de winst. Een eenvoudig en snel te spelen spel, maar zeker wel amusant. (Tekst: Niek)

Duyfkengames

Dit is het eenmansbedrijfje van de Nederlandse spelontwerper Pieter Boots. Door een uitlopende andere afspraak is het mij niet gelukt om zijn bordspel Arrondissement te spelen. Ik moet me dus helaas beperken tot een extreem korte beschrijving. Arrondissement speelt zich af tijdens een Parijse revolutie anno 1871. De spelers proberen invloed te verzamelen in de Parijse arrondissementen, waarvan elke ronde wordt bepaald hoe ze worden geteld. 


Arrondissement

De ontwerper had helaas te weinig budget voor een mooie uitvoering. Het spelmateriaal doet nu denken aan een prototype (of een spel van Winsome Games), wat de verkoop niet zal bevorderen. Een beetje spelliefhebber prikt daar doorheen en richt zich op de inhoud.

Editions du Matagot

Cyclades is een veroveringsspel, waarbij 2-5 Griekse stadstaten elkaar bestrijden rond de Cycladen, een eilandgroep in de Egeïsche zee. De actiemotor van dit spel bevindt zich in hogere sferen, de spelers bieden namelijk geld op de gunsten van Griekse goden. Bij iedere godheid hoort een andere mix van acties. Als je wordt overboden, moet je naar een andere god overstappen. Deze offerstrijd gaat door tot iedereen een eigen god heeft gevonden, of troost heeft gezocht bij Apollo. Daarna begint de speler, die de gunst van de eerste god heeft gewonnen, zijn actieronde. Je kunt mythologische wezens oproepen. De beschikbaarheid en de kostprijs van deze wezens varieert. Met deze machtige tijdelijke bondgenoten kun je medespelers naaien of jezelf bevoordelen. Afhankelijk van de godheid kun je verder troepen, vloten, priesters of filosofen rekruteren, en havens, forten, tempels of universiteiten bouwen. Met Poseidon kun je vloten bewegen, met Ares kun je via een keten van schepen troepen verplaatsen. Als je met vloten of troepen op vijandelijke eenheden stuit, wordt er geknokt. Jouw gevechtskracht is de som van een dobbelsteen en de hoeveelheid troepen. Als je verdedigt, krijg je een bonus voor forten of havens. De zwakste partij verliest één eenheid, bij een gelijke stand verliezen beide partijen één eenheid. Er wordt doorgevochten tot één van de partijen is vernietigd of de verdediger zich terugtrekt. Spelers die voor Apollo hebben gekozen, krijgen een beetje geld en verhogen de economische waarde van één eiland met 1 punt. Om het spel te winnen, moet je twee metropolen bouwen en/of veroveren. Een metropool kun je op twee manieren bouwen. Als je vier filosofen of vier verschillende gebouwsoorten bezit, verwijder je deze tegels en plaats je een metropool. 

De plastic speelstukken waren op Spiel nog niet beschikbaar. De uitgever verkocht een speciale versie met vervangende houten speelstukken. Met een speciale code kun je de plastic speelstukken alsnog zonder kosten bestellen. Dit is een dure grap voor Matagot, voor mij is het een leuke manier om mijn voorraad houten speelstukjes te vergroten.

Eggert Spiele

De eerste indruk van Havanna is: ‘hé, alweer een Cuba-uitbreiding?’ De doos, de tekeningen, de naam – alles wijst op een uitbreiding. Maar schijn bedriegt. De (overigens uitstekende) uitbreiding hebben we met El Presidente al gehad. Havanna is eerder een spin-off, een ander spel met elementen die we vanuit Cuba al kennen. Doel van Havanna is het bouwen van gebouwen. Die leveren 1 tot 9 winstpunten op; wie het eerste 15 punten heeft, wint het spel. De gebouwen worden weergegeven door twee rijen van zes kaartjes, waarbij alleen de buitenste vier gebouwd mogen worden. Alle gebouwen zijn verschillend; ze leveren verschillende winstpunten op en je hebt verschillende grondstoffen nodig om ze te bouwen. De grondstoffen zijn zandsteen, baksteen, leem en glas, plus geld en arbeiders – in alle mogelijke combinaties.

Elke ronde worden drie grondstofblokjes blind getrokken en in het midden van de tafel gelegd. Daarnaast komen er elke ronde drie peso’s bij. Door het uitspelen van actiekaarten proberen de spelers aan de nodige grondstoffen te komen. Die kunnen ze daarna meteen gebruiken voor het bouwen. Interactie is daarbij verzekerd, want er zijn ook acties waarbij je geld of grondstoffen bij je medespelers mag stelen of uit het spel nemen. Per ronde staan een speler maximaal twee acties ter beschikking. Deze acties komen overeen met de twee ‘open’ actiekaarten die de speler voor zich heeft liggen. Elke ronde vervang je één van deze kaarten door een andere kaart uit je hand, waarbij de ‘oude’ kaart richting aflegstapel verhuist. Hierbij is zeer belangrijk dat ook de speelvolgorde door de acties wordt bepaald. Iedere actiekaart heeft een nummer, waarbij het laagste nummer steeds links komt te liggen. Het getal dat hier uit voortkomt (actiekaarten 7 en 2 worden dus 27) geeft keurig de volgorde van de actuele ronde aan. En die volgorde is erg belangrijk. Iedereen wil graag als eerste grondstoffen van de markt pakken, want wie het laatst pakt, pakt het minst. Daarnaast gelden de negatieve uitwerkingen van ‘steelkaarten’ als bijvoorbeeld ‘Peso’s-dief’ en ‘Grondstof-dief’ alleen voor de navolgende spelers. Iedereen wil dus graag het eerste aan de beurt zijn, maar de kaarten in je hand raken op, dus je ontkomt er niet aan om ook eens hogere kaarten uit te spelen.....

Havanna is snel afgelopen: met vier ervaren spelers binnen 45 minuten. Het speelt lekker vlot en aan interactie heerst er geen gebrek. Voor een prijs van minder dan 20 euro zonder meer een aanrader. (Tekst: Bob). 

Havanna wordt in 2010 door 999 Games uitgebracht.

In Machtspiele duikt de machtstrijd binnen een grote onderneming op als thema van een ontwikkel- en meerderhedenspel uit de Duitse keuken. Het speelbord toont allerlei bedrijfsafdelingen in zes categorieën, een directiekamer en het kantoor van de grote baas. Daarnaast bevat het bord zes scoresporen, waar de spelers winstpunten kunnen verdienen. Een set van twee opdrachtkaartjes geeft je nog een andere manier om een winstpunt te verdienen. Je hebt maar vier winstpunten nodig om te winnen, maar het verzamelen van die dingen is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Een speelronde bestaat uit twee fasen: directie en afdelingen. In de directiefase wordt allereerst de nieuwe grote baas bepaald. Daarna wordt voor elk van de zes bedrijfssectoren de nieuwe chef bepaald. Iedere chef krijgt een bijpassende privilegekaart. De nieuwe baas en de directieleden krijgen 2 resp. 1 invloedpunt(en). De sectorchef communicatie mag nog een boeiende klus uitvoeren, het gedekt sorteren van de gebeurteniskaarten. Hiermee bepaalt hij hoeveel afdelingfasen (4-7) er worden gespeeld. 

In elke afdelingfase wordt allereerst de gebeurtenis afgewikkeld, daarna voert iedere speler zijn actie uit. Met de acties kun je bijvoorbeeld nieuwe medewerkers inhuren, afdelingen oprichten of reorganiseren, een sectorchef promoveren tot directielid of externe adviseur, punten op een scorespoor kopen of een medespeler via omkoping zijn privilegekaart aftroggelen. De afdelingfase eindigt meteen wanneer de gebeurtenis ‘directievergadering’ opduikt.

Emma Games

Martyn F had dit jaar een piepkleine uitbreiding van Wadi en een exclusief abstract spel in een veel kleinere oplage dan gepland. Door vertraging in de productie waren slechts enkele exemplaren van TWRS op de beurs beschikbaar. TWRS is een abstract tweepersoonsspel in een gelimiteerde en zeer exclusieve uitvoering. Speelbord en doos zijn gemaakt van roestvrij staal, de prachtige glazen speelstukken zijn mondgeblazen. Jouw drie torens bewegen over de lijnen op het speelbord. Na een beweging mag je max. twee markeerstenen op het bord plaatsen (op de snijpunten van de bewegingslijnen van jouw actieve toren en de bewegingslijnen van een vijandelijke toren). Met deze markeerstenen probeer je de mobiliteit van vijandelijke torens te beperken en eigen gebieden af te bakenen, waarmee je aan het einde van het spel punten verdient. Je krijgt winstpunten voor de snijpunten in jouw afgesloten gebieden zonder vijandelijke toren. 

Dit zeer exclusieve spel wordt alleen door de uitgever zelf verkocht. De verkoopprijs bedraagt ong. 485 euro, een prijsklasse die voor weinig spelers is weggelegd.

Fragor

Savannah Tails is het tweede racespel in de Tails-serie. Het speelveld wordt opgebouwd uit losse bordjes met velden in vier kleuren. Dezelfde kleuren vind je terug op jouw 20 bewegingskaartjes (van elke kleur een setjes met de waarde 2-6). Iedere speler heeft verder één eigen struisvogel, een houten ‘Meep-meep-meeple’). Je begin het spel met vier kaarten. Je speelt een kaart, beweegt jouw struisvogel en trekt een kaart. De waarde van de kaart bepaalt hoeveel velden je beweegt, de kleur bepaalt op welk veld je moet eindigen. Je kunt niet door andere struisvogels bewegen en moet verder rekening houden met obstakels op het speelveld in de vorm van roofdieren. Als je een waterplaats passeert, krijg je een bonusfiche. Hiermee kun je een van jouw bonuskaarten activeren, die het leven van een hollende struisvogel (meestal eenmalig) aangenamer maken. 

Het spelmateriaal is veel dunner dan de voorganger Snow Tails. Hierover hoorde je af en toe spelers klagen. Het dunne materiaal zorgde er wel voor dat dit spel voor een slordige 23 euro te koop was, een scherpe prijs voor een kleine oplage! Inhoudelijk is Savannah Tails lichter dan zijn voorganger. De Schotse broers werken aan een derde spel in de Tails-serie, maar die komt vermoedelijk pas in 2011 uit. Voor volgend jaar hebben ze andere plannen. Meep, meep…………………….

The Game Master

Het nieuwe bordspel van Hans van Tol heet Opera. Bob heeft eerder dit jaar al uitgebreid kennisgemaakt met deze mooie titel. Ik verwijs gemakshalve naar zijn uitgebreide spelbeschrijving en zijn lovende woorden. Ik volsta hier met een compliment voor de presentatie van het spel op de beurs. Op de persdag werd de presentatie van de nieuwe spellen opgefleurd met een prachtige voorstelling van twee operazangers en een pianist. Dit was een geslaagde stunt van The Game Master. 

Ook in de beursstand zelf werd Opera stijlvol gepresenteerd. De speeltafels stonden op een podium, dat je via een rode loper kon bereiken.

GamesinItaly

In Strada Romana rollen de wagens van 10 handelaren over de Romeinse wegen. Deze wagens mogen door alle spelers worden verplaatst. Vijf wagens gaan van stad naar haven, vijf volgen de omgekeerde route. Romeinse wegen waren smal, dus ontstaat halverwege de rit dat waar de gemiddelde hedendaagse automobilist een pesthekel aan heeft, een flinke file. Langs de weg liggen handelsblokjes en handelsfiches klaar in meerdere verschillende kleuren. Deze verzamel je door wagens naar de juiste plek te bewegen. Het is de bedoeling om setjes van blokjes en fiches met dezelfde kleur te verzamelen. Bij voorkeur een setje van elke kleur, aangevuld met extra setjes van één kleur. Je krijgt aan het einde namelijk punten voor het aantal kleuren vermenigvuldigd met het aantal setjes in jouw grootste kleur. Je kunt ook punten verdienen of verliezen met opdrachtfiches (gokken op de vier wagens die als eerste de finish halen) en punten verdienen met geld. Dit geld verzamel je onderweg. Je wilt het meestal niet eens gebruiken voor punten, omdat je met geld speciale bewegingsacties kunt uitvoeren, waarmee je bijvoorbeeld een file kunt ontwijken. Met de normale beweging loop je namelijk vanzelf een keer vast. Strada Romana is op zich een aardig verzamelspelletje, maar de enorme klont moeilijk te verplaatsen wagens begon mij op een gegeven moment toch de keel uit te hangen. Het speelplezier werd aanvullend verstoord door de soms onduidelijk verwoorde Engels- en Duitstalige spelregels.

Gameworks

Jaipur is een tweepersoonsspelletje van Sebastien Pauchon, de auteur van o.a. Yspahan. De stapel speelkaarten bevat zes goederensoorten en een kudde kamelen. Iedere speler begint met een hand van vijf kaarten, op de markt liggen vijf open kaarten. Het is de bedoeling om setjes goederen en kamelen te verzamelen. In jouw beurt kun je kiezen tussen kaarten pakken of verkopen. Als je één goed pakt, wordt de markt aangevuld van de trekstapel. Pak je meer goederen, moet je zelf de markt met jouw handkaarten aanvullen. Als je kamelen pakt, leg je die op jouw kudde kamelen en vul je de markt aan van de trekstapel. Als je een setje kaarten van één soort verkoopt, pak je de bijbehorende scorefiches. Verkoop je drie of meer kaarten, krijg je er een bijpassend bonusfiche bij. Als de trekstapel of drie soorten fiches zijn uitgeput worden de punten geteld (punten voor fiches & vijf punten voor de grootste kamelenkudde). De winnaar is de eerste speler die twee potjes weet te winnen. 


Foto: Henk Rolleman

Tijdens en na de beurs werd er door krenterige Hollanders en Vlamingen geklaagd over de hoge verkoopprijs van dit spel. Een slordige 15 euro voor een setje mooie speelkaarten en uitgedrukte fiches in een prachtig doosje vind ik een prima prijsje. Daarnaast zit het inhoudelijk ook nog leuk in elkaar.



Lees verder in deel IV van dit verslag

Agenda > Verslagen > Spiel 09 > Verslag 


Top