Agenda > Verslagen > Spiel 09 > Verslag 

Internationale Spieltage
SPIEL '09
Messe Essen 22.-25. oktober 2009


Deel I - Deel II - Deel III - Deel IV - Deel V - Deel VI
komspiel.gif (6620 bytes)

Moskito

Ik had een paar maanden geleden al iets gehoord over een heruitgave van A la Carte, maar was dit helemaal vergeten. Pas toen ik Karl-Heinz Schmiel op de persdag als chef-kok zag rondlopen, begon mijn mentale pannetje weer te pruttelen. 

Ik heb de nieuwe versie niet gespeeld en beperk me tot een korte beschrijving op basis van herinneringen uit een grijs verleden en een korte uitleg op de beurs. Je kiest een recept, dat aangeeft op welke temperatuur je een gerecht moet bereiden en welke specerijen je hiervoor nodig hebt. De specerijen probeer je behendig uit de voorraadbus te kieperen. Daarbij mag je niet teveel specerijen of zoutkorrels strooien. De gerechten kook je op jouw eigen gaspit. Het is uiteraard de bedoeling om perfecte gerechten te koken, maar gelukkig kun je ook met minder kooktalent winnen. De nieuwe editie ziet er prachtig uit. Die zal nog wel een keer in mijn verzameling opduiken.

Pegasus

Langfinger van Fiore & Happel is een spelletje voor 2 - 5 boefjes. Om de beurt kies je een actie: gereedschappen pakken, gereedschappen omwisselen, inbreken of naar de heler. Uiteraard is elke actie maar beperkt te kiezen in een ronde. Iedereen heeft een eigen specialisme en daarmee een stukje gereedschap minder nodig. Wie het meeste gestolen goed via de - zelfs nog kieskeurige - helers weet te laten gedijen, wint het spel. Een luchtig spelletje voor een keertje tussendoor (tekst: Niek).

Phalanx Games

Rise of Empires is een ontwikkelings- en meerderhedenspel van Martin Wallace. De spelers ontwikkelen hun beschaving vanaf de prehistorie tot heden. Het spel is verdeeld in drie tijdperken, die telkens uit twee speelrondes (A en B) bestaan. Op de actietabel kiezen de spelers beurtelings één actie en voeren die uit. In een ronde mag iedere speler aldus 6 acties kiezen. Je mag bijvoorbeeld een groeitegel pakken om op het wereldbord te ageren. Daar wacht je een meerderhedenritueel in de stijl van El Grande, waarbij de opbrengst in grondstoffen, voedsel, geld of bevolking niet te verwaarlozen is. De groeitegel staat je ook toe om een potje te knokken met een tegenstander, maar dit is niet verplicht. Je kunt ook een landtegel pakken. Deze eilanden, graslanden, bossen, heuvels of dorpen leveren je voedsel, bevolking, goud of nazaten op. Op het handelspoor kun je grondstoffen inleveren voor goud of winstpunten. Je kunt verder een ontwikkelingstegel pakken. Dit zijn uitvindingen die je allerlei leuke extraatjes opleveren. Ten slotte kun je een stadstegel kopen voor goud. Je betaalt hiervoor elke ronde onderhoudskosten, maar krijgt er winstpunten voor terug. In de A-ronde kies je een actie door een actieschijfje op een vrij veld in de desbetreffende rij van de actietabel te leggen. Dit doe je van rechts naar links. Er is ruimte voor één schijfje per veld. In de B-ronde kies je de acties door de schijfjes weg te halen, waarbij je moet betalen voor acties waar nog andere schijfjes naast liggen. Het is uiteraard de bedoeling om via deze kanalen de meeste winstpunten te verdienen. Dit lijkt mij na een proefpotje met twee spelers een mooie en pittige Wallace, die ik graag met een grotere bezetting zal testen. Met twee spelers lijkt het meerderhedenspel op de wereldkaart een te dominante rol te spelen, waardoor sommige andere sporen naar winstpunten onderbelicht blijven. Dit wordt versterkt door het feit dat de eerste steden niet al te best zijn. Het tweezijdige actiesysteem is een erg leuk idee, dit voegt wat mij betreft een dimensie aan de planning toe. Ik vind de vormgeving van de speelborden en de tegels een tikje aan de sombere kant, de coverafbeelding ziet eruit als een mislukte oefening van een Photoshopcursist.

Naast Rise of Empires zat er met Automobile een naar mijn mening betere Wallace in de pijpleiding, maar dit spel is helaas verschoven naar 2010. Omdat de eerste oplage van Treefrog al sinds de zomer is uitverkocht, moeten de liefhebbers een half jaartje geduld betrachten. Opvallend genoeg verscheen Automobile halverwege de beurs wel op de hitlijst van Fairplay en eindigde daar zelfs op de 11e plek. Een knap resultaat voor een spel dat niet verkrijgbaar was.

Portal

Deze Poolse uitgever presenteerde het stevige bordspel Stronghold. In dit spel staat de belegering van een fort centraal. Het spel lijkt daarom sterk op een toegankelijke fantasy wargame voor twee spelers (overigens ook met regels voor drie of vier spelers). De aanvaller probeert een bres in de verdediging te slaan, waarna het spel eindigt en de punten worden geteld. Voor die tijd is er van alles gebeurd. Aan het begin van het spel kiest de aanvaller de actiekaarten voor zijn eigen speelfasen. In deze fasen krijgt hij nieuwe troepen, die hij vervolgens kan inzetten voor allerlei klusjes (aanschaf van machines, uitrusting, training van troepen en magische fratsen). Klusjes kosten niet alleen troepen, maar leveren de verdediger ook tijdpunten op, die hij in reactie kan gebruiken voor de versterking van zijn verdediging. Na al deze voorbereidingen barst uiteindelijk de strijd los, met afstandswapens, mêlee en een heuse stormram. Het gevechtssysteem doet zijn dingetje gedeeltelijk zonder geluksfactor. 

Als na een mêlee alle verdedigers van een sectie zijn gesloopt, is de bres geslagen en eindigt het spel met de puntentelling. Die punten waren tijdens het spel op allerlei manieren te verdienen. Twee opvallende manieren: de aanvaller verliest punten aan de verdediger als hij niet opschiet en de verdediger verliest punten als hij bepaalde schandelijke acties uitvoert. Ik heb Stronghold nog niet gespeeld, maar wel goed bekeken en besnuffeld. Het spel leek me leuk en ‘anders’ genoeg voor een aanschaf.

Queen Games

Queen Games had een indrukwekkende hoeveelheid nieuwe titels, waarvan een deel minder nieuw bleek dan je op het eerste gezicht zou denken. Granada is een bewerking van Alhambra, Cable Car is een nieuwe versie van Metro en Arena is de opvolger van Roma. Wel nieuw waren de dubbele uitbreiding van Chicago Express, het door Phalanx Games afgeblazen Sultan en Dirk Henn’s nieuwe grote bordspel Colonia.

Op donderdagmiddag werd ik door Rajive Gupta, de eigenaar van Queen Games, getrakteerd op een Indiase lekkernij, een aardappelpannenkoek vol pittige pepers. Na de eerste hap bleef hij met een brede grijns wachten tot ik rood zou aanlopen. Ik hield me nog even goed, waarna hij andere wapens in de strijd wierp. Hij vroeg een paar aantrekkelijke medewerksters om mij aan te staren, omdat iedere man hierdoor vanzelf rood zou aanlopen. Donders, begonnen die pepers ineens toch te werken........ 

Granada is voor 90% te vergelijken met Alhambra. De spelers bouwen aan een stad. Hiervoor kopen ze gebouwtegels. De gebouwen hebben diverse kleuren. De tegels kunnen maar met één kleur geld worden betaald, afhankelijk op welke plek ze worden aangeboden. Als een speler aan de beurt is, kan hij een tegel kopen, geldkaarten pakken of zijn stad herindelen. Het grote verschil met Alhambra is dat de tegels nu dubbelzijdig zijn. Ze zijn dus op meer manieren in de stad te plaatsen. Een ander verschil is dat de kleuren tegels nu allemaal evenveel waard zijn. Voor de winstpunten gaat het nu puur om de meerderheid in een kleur. Naast deze punten krijgen de spelers ook nog punten voor de langste gracht, vergelijkbaar met de muur in Alhambra. Eerlijk gezegd, snap ik niet goed waarom dit spel is uitgebracht. Het lijkt te veel op Alhambra, wat ik een goed spel vind. Er zijn meer mogelijkheden door de dubbelzijdige tegels. Als je daarvan houdt: prima. Maar zelf vind ik dit extra gedoe, wat het spel niet leuker maakt dan het al was. (Tekst: Det).

Aan Sultan maak ik maar zo weinig mogelijk woorden vuil. Het achtergrondverhaal is nog het meest interessant. De spelers willen trouwen met de dochter van een sultan. Hij stelt ze op de proef. Ze krijgen allemaal evenveel goud en moeten hiermee zoveel mogelijk juwelen verzamelen. Aan de speeltafel gaat dit als volgt: elke ronde wordt er een aantal diamanten uit een zak getrokken. Alle spelers hebben een identieke kaartenset van vijftien kaarten. Hiervan hebben ze er vijf in de hand. Elke speler kiest een kaart en legt deze dicht naast de diamant waar hij om wil strijden. Alle kaarten worden daarna opengedraaid. Is iemand de enige bij een juweel, dan krijgt hij hem. Zo niet, dan krijgt degene hem met de hoogste kaart. Pas na vijf ronden, krijgen de spelers weer vijf nieuwe kaarten. Na vijftien ronden eindigt het spel. De spelers tellen de waarden van hun juwelen bij elkaar. Verschillende kleuren hebben verschillende waarden. En een setje van kleuren levert nog bonuspunten op. Misschien leuk als licht familiespelletje, maar voor de veelspelers is dit veel te simpel. (Tekst: Det).

Colonia is een nieuw bordspel van Dirk Henn. In de middeleeuwen is Keulen de grootste stad in het 'Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie'. Deze Europese metropool was bekend om zijn belangrijke kerken en handelsmogelijkheden. De spelers zijn de leiders van de belangrijkste Keulse families. Ze proberen de invloed van hun familie te vergroten door kostbare relikwieën te bemachtigen. Het spel duurt zes rondes/weken, die uiteraard in zeven fases/dagen zijn verdeeld. Op maandag bepaalt een weekkaartje hoeveel grondstoffen op de markt worden gelegd, hoeveel opdrachten de handwerkers uitvoeren en hoeveel schepen er in de haven liggen. Verder worden er drie raadsbesluiten neergelegd, waarover in latere fases wordt gestemd (zowaar een toefje Cuba). Op dinsdag speelt iedere speler een familiekaart, die de speelvolgorde en de stemmen in de raad bepaalt. De ingezette familieleden ben je acht dagen kwijt! Op woensdag neemt iedere speler om de beurt alle grondstoffen van één marktkraam en zet hetzelfde aantal familieleden op die kraam. Dit gaat door tot iedereen heeft gepast. Ook deze familieleden ben je acht dagen kwijt. Op donderdag worden de grondstoffen tot handelsgoederen veredeld. Daartoe stuur je familieleden naar handwerkers en lever je de benodigde grondstoffen in. Handwerkers vereisen meer familieleden naarmate ze vaker worden bezocht (en uiteraard keren ook deze rakkers pas na acht dagen terug). Op vrijdag worden de goederen op schepen geladen. In volgorde kiezen de spelers één laadruim van een schip, leveren de hier afgebeelde goederen in en blokkeren dit laadruim met een familielid. Het laden gaat door tot iedereen heeft gepast. Op zaterdag varen sommige schepen uit en krijgen de spelers die daar laadruimen hebben gevuld hun geld uitgekeerd. Er zijn vier verschillende geldsoorten in omloop. De bestemming van het schip bepaalt hoe je wordt betaald. Op zondag mogen de spelers in volgorde relikwiekaarten kopen. Aan het einde van het spel krijgen de spelers nog een bonus van de kerk als ze het meeste geld van een soort bezitten. Bij deze bonus tellen ze hun relikwieën op, waarna de winnaar bekend is.

Colonia draait om het verzamelen en veredelen van grondstoffen, waarvoor ‘arbeiders’ worden ingezet. Da’s op zich niets nieuws, maar dit principe is hier wel op een leuke manier toegepast. Jouw ‘arbeiders’ zijn na de gedane arbeid dermate lang uitgeteld, dat je de omvang van jouw actieve voorraad goed moet managen. Dit geeft het ‘arbeidersmechanisme’ een boeiend strategisch laagje. Er was op de beurs ook een gelimiteerde editie beschikbaar, waarin onder meer de blokjes van de arbeiders zijn vervangen door kleine mannetjes. Dat vond ik onhandige krengen, waardoor ik gekozen heb voor de reguliere versie. De bijkomende voordelen van de reguliere versie zijn de naar mijn mening mooiere coverafbeelding en de Nederlandstalige spelregels.

Quined Games

Quined Games is de uitgeverij van de gebroeders Quispel, die de laatste jaren onderdeel was van QWG Games. Het is opmerkelijk dat Quined weer onder de eigen naam actief wordt. Wellicht is er wat ruimte ontstaan in het samenwerkingsverband QWG? Als dit inderdaad zo is, zou het me niet eens verbazen. Ik vond QWG een ongemengde cocktail van Drentse licentiedozenschuivers (White Goblin) en Zuid-Hollandse creatieve ontwikkelaars (Quined). Het voelde altijd al een tikje vreemd dat deze mensen nooit samen op beurzen lijken te staan.

Fish Fish Fish is een van de drie beursnoviteiten van de Nederlandse spelontwerpster Chislaine van den Bulk. Helaas had de fabrikant het stanswerk verprutst, waardoor de gehele voorraad onverkoopbaar bleek. Ik hoop dat ze deze nare situatie snel kunnen repareren en de schade kunnen verhalen. De spelers proberen zoveel mogelijk vis te vangen. Dit doen ze door de vis naar hun vissersboten te lokken of door hun boten naar gunstige visgronden te verplaatsen. Als je aan de beurt bent, heb je de keuze uit één van de volgende acties: jouw vissersboten verplaatsen of vissen verplaatsen. Voor het varen moet je een of meer bewegingskaarten uitspelen. De vissen die je onderweg tegenkomt, mag je aan jouw vangst toevoegen. Het cijfer op het veld waar je boot eindigt, bepaalt hoeveel nieuwe bewegingskaarten je mag trekken. Ook de vissen verplaats je met een of meer bewegingskaarten. Tijdens de beweging kan een school ontstaan of groeien. Het cijfer op het veld waar de laatst verplaatste vis/school eindigt, bepaalt hoeveel nieuwe bewegingskaarten je mag trekken. Aan het begin van het spel heb je twee grijze vissen ontvangen, die je tijdens het spel overboord moet gooien om strafpunten te vermijden. Daarna is het zaak om zo'n grijze vis zelf weer te vangen, want dan is die ineens veel pluspunten waard. Aan het einde van het spel tel je de punten op jouw vissen. De speler met de meeste vispunten is de winnaar. Fish Fish Fish heeft in 2007 de spelauteurswedstrijd van Ducosim gewonnen.

QWG Games

Martinique is een tweepersoonsspel van Emanuele Ornella, de auteur van Hermagor. Het spel draait om een zoektocht naar schatten op het gelijknamige Caribische eiland. Het speelveld van 8 x 8 velden wordt aan het begin gevuld met schatfiches (symbolen en landkaarten). Deze fiches hebben een waarde van 1-3. De spelers zetten hun speelfiguren op fiches aan de rand van het bord. Daarna bewegen deze piraten over het bord. Het fiche waarvan je vertrekt bepaalt de bewegingspunten. Na het vertrek voeg je dit fiche toe aan jouw voorraad. Symboolfiches kun je inleveren om de bijpassende kleine schatten te verzamelen. Deze kleine schatten vind je als drie setjes met symboolfiches naast het speelbord. De fiches met een landkaart bevatten de letter of het nummer van een rij of kolom. Deze informatie heb je nodig om in de tweede speelfase de locatie van de grote schat aan te geven. Je mag een kaartfiche van de tegenstander bekijken als je met een eigen piraat over zijn piraat springt. Dit is erg belangrijke informatie! Deze tweede fase begint zodra alle piraten vrijwillig (je gaat voor een bonusfiche in de kroeg) of gedwongen (de piraat eindigt zijn beweging op een leeg veld) de eerste fase hebben verlaten. De vinder van de grote schat is de winnaar. Wordt deze niet gevonden, bepalen de kleine schatten over winst of verlies. Ik vind Martinique een leuk en vlot verzamelspelletje, met een toefje tactisch positiespel i.v.m. het verzamelen van informatie. Het spel op het eigenlijke speelveld kent geen geluksfactor, de aanvoer van nieuwe kleine schatten uiteraard wel. Ik zag dit spel overigens niet in de QWG-stand liggen.

Carson City is ontworpen door Xavier Georges. De gelijknamige stad wordt in de loop van het spel op het bord opgebouwd. Dit gebeurt met een ‘Europees’ spelsysteem vol bekende elementen, aangevuld met knalharde ‘Amerikaanse’ interactie. Aan het begin van een ronde kiezen de spelers in volgorde een personagekaart. Deze kaarten bepalen de nieuwe speelvolgorde en leveren de bezitter een bonus op. Daarna zetten de spelers hun cowboys in op actievelden (om een actie uit te voeren), op bouwkavels (om een kavel te kopen) of op gebouwen (om aan te vallen of te verdedigen). Op locaties met cowboys van meerdere spelers worden duels uitgevochten. Jouw duelkracht hangt af van verzamelde pistoolfiches, jouw actieve voorraad cowboys en een dobbelsteen. De winnaar van een duel mag de actie uitvoeren. Na de afwikkeling van eventuele duels worden de acties uitgevoerd. Met deze acties verzamel je bijv. geld, dat je kunt inzetten om bouwkavels en gebouwen te kopen. Sommige gebouwen kun je overigens niet zomaar neerzetten, maar moet je eerst wegen aanleggen. De gebouwen leveren geld op (waarbij je de opbrengst moet delen met een succesvolle aanvaller). Geld is verder erg belangrijk omdat je dit op sommige actievelden tegen een zeer gunstige koers kunt omzetten in punten. Na vier speelrondes volgt een eindtelling met punten voor geld en bezette eigen kavels. Carson City is een leuke en relatief toegankelijke toevoeging aan de lange reeks ‘arbeiderspellen’ van de afgelopen jaren. De duels zorgen ook speltechnisch voor een beetje vuurwerk, wat de eerste indruk ‘alweer een arbeiderspel’ opwaardeert tot de kwalificatie ‘ook deze speel ik tegenwoordig liever dan Caylus’.

Ik ben minder te spreken over de Nederlandstalige spelregels van Carson City. Ze zijn op onderdelen niet prettig leesbaar en soms ontbreekt relevante informatie (bijv. de voorwaarde dat je een gebouwtegel op een eigen kaveltegel moet bouwen). Ik vind het storend dat ik bij een spel van een Nederlandse uitgever voor een complete beschrijving af en toe moet uitwijken naar de regels in vreemde talen.

Op de beurs kregen kopers van Carson City een gratis uitbreiding, een personagekaart met een indiaan. Deze kaart was helaas alleen beschikbaar als je het spel in de stand van QWG Games kocht. Ik kocht mijn exemplaar bij een winkelier en kon vervolgens fluiten naar dit kaartje. Het was nog even de bedoeling om een indiaan mee te sturen met een volgende editie van het tijdschrift Spel!, maar door het overweldigende succes van dit spel is de voorraad indianen inmiddels uitgeput. Het zij zo, ook zonder Winnetou is dit spel goed te pruimen.

Ragnar Brothers

Het bordspel History of the World zorgt al sinds 1991 voor speelplezier. In die tijd was 999 Games nog een piepklein postorderwinkeltje. Tijdens een Ducosimbeurs aan de Mariaplaats tipte eigenaar Michael Bruinsma mij over dit bijzondere veroveringsspel, met een speelbord op een veredelde theedoek. Ik heb daarna meerdere versies van dit spel gezien en gespeeld (waaronder een Nederlandstalige van Compendium Games). De liefde is altijd gebleven, maar werd door de forse speelduur de laatste jaren nauwelijks in de praktijk gebracht. Ook ik ben verwend door de Duitse speeltijden en waag me tegenwoordig niet of nauwelijks aan (mid)dagvullende spellen. De aankondiging van ‘A Brief History of the World’ wist mijn belangstelling te wekken.

In de kern is dit nog steeds een spannend veroveringsspel met leuke extraatjes. De Ragnar Brothers hebben met succes geschaafd aan de chroomlaag, om per saldo een iets (*) vlotter en eleganter spel af te leveren. Het aantal tijdperken is teruggebracht van zeven naar zes; het gevechtssysteem is een tikje vereenvoudigd, maar tevens verrijkt met een leuke ‘doorbeukactie’; er is een nieuwe manier om kaarten (‘empire’ en ‘event’) te kiezen; het spel bevat handige hulpmiddelen om speelstukken te bewaren en de veldtocht van een actief imperium te organiseren.

(*) ‘iets’ is in deze paragraaf een rekbaar begrip. Ook in deze versie van het spel ben je met een volle bezetting zomaar drie uren bezig. Het zij zo, liefhebbers van ludiek knokwerk worden goed vermaakt.

R&D Games

Richard Breese had twee nieuwe spellen, een kaartspelvariant van Morgenland en een volgens mijn vrienden stroperig en geluksafhankelijk bordspel over spellenwinkeltjes, The Boardgamegeek Game. Op je vrienden moet je kunnen bouwen, dus heb ik laatstgenoemde titel laten schieten. Dit kostte me meer moeite dan verwacht, omdat Richard Breese van geen ophouden wist en maar bleef proberen om mij een exemplaar te slijten. Ik deed mijn best om een vriendelijk klinkende uitvlucht te bedenken en wist uiteindelijk de stand te verlaten met niets meer dan een klein doosje vol kaarten. Dit Morgenland kaartspel lijkt zoveel op het bordspel, dat ik het eigenlijk niet had moeten kopen, maar ik heb sinds Keydom al een zwak voor dit mooie spelsysteem.


drie vrienden imiteren boardgamegeeks
foto: Henk Rolleman



Lees verder in deel VI van dit verslag

Agenda > Verslagen > Spiel 09 > Verslag 


Top