Spellen > Recensies > Age of Steam

Age of Steam

Erwin - september 2003


De Britse spelauteur Martin Wallace heeft de afgelopen jaren veel treinspellen ontworpen. Deze spellen werden in eerste instantie uitgegeven door het Amerikaanse Winsome Games, de specialist in spellen over treinen en verwante zaken. Een van deze spellen was New England Railways, dat in 2001 werd voorzien van een Duits jasje en als Volldampf door TM-Spiele werd uitgegeven. Dit spelsysteem was blijkbaar nog niet uitgegroeid, want in 2002 presenteerde Martin's eigen Warfrog de ultieme versie in de vorm van Age of Steam.

Age of Steam is geschikt voor 3-6 spelers. Het spelbord toont een landkaart van het midden van de Verenigde Staten. Dit bord is verdeeld in zeskantige velden en bevat 12 startsteden in vier verschillende kleuren. In deze steden worden goederenblokjes aangeboden, die in andere steden worden verkocht. De kleur van een stad bepaalt welke goederen je daar kunt verkopen. Met zeszijdige tegels bouwen de spelers een netwerk van spoorlijnen tussen de steden. Over deze routes worden vervolgens de goederen vervoerd. Je verdient geld als goederen over jouw lijnen worden vervoerd, bij voorkeur over grote afstanden. Daarbij word je af en toe gedwongen om ook over routes van medespelers te rijden, hetgeen ze geld oplevert en jouw opbrengst verlaagt. 

Aan het begin van het spel levert het goederenvervoer onvoldoende geld op en moet je aandelen uitgeven. Het hiermee verdiende geld heb je onder meer nodig om je spoornet uit te bouwen, te bieden op de speelvolgorde en je onkosten te betalen. Het verdienen van genoeg geld is een hele klus. Als je in de beginfase onvoorzichtig bent, start je een neerwaartse spiraal met een faillissement aan het uiteinde.

Aan het begin van een ronde bieden de spelers op de speelvolgorde. Dit gaat via een veiling, waarbij je moet overbieden of passen. De volgorde is belangrijk omdat je hiermee de eerste keuze uit de beschikbare acties krijgt en daarnaast eerder dan een concurrent goederen mag vervoeren of spoorlijnen bouwen. Elke ronde hebben de spelers de keuze uit zeven verschillende acties. De meeste acties mogen maar door één speler worden uitgevoerd, andere acties geven je het recht om als eerste de desbetreffende handeling te mogen verrichten. De beschikbare acties zijn:
- je mag als eerste bewegen,
- je mag als eerste bouwen, 
- modernisering van jouw treinen, 
- een extra spoortegel bouwen, 
- een nieuwe stad stichten, 
- aanvoer van nieuwe goederen, en 
- in de volgende biedronde mag je eenmaal passen. 
Niet alle acties zijn even interessant. Met name de aanvoer van nieuwe goederen is niet populair, omdat je hiermee ook andere spelers kunt bevoordelen.

Nadat de acties zijn gekozen, bouwen de spelers in volgorde hun spoorlijnen uit. Uiteraard komt de speler met de actie "bouwen" als eerste aan bod. In deze fase mag je maximaal drie spoortegels aanleggen en/of vervangen (vier met de actie "extra tegel"). Deze tegels heb je in alle soorten en maten: rechte stukken, bochten, kruisingen, dorpjes enzovoort. Het plaatsen van een tegel kost je $ 2-5 per stuk. Met deze tegels bouw je routes tussen steden en dorpen, waarmee je tijdens het spel geld verdient en aan het einde winstpunten. De speelvolgorde kan bij deze actie zeer belangrijk zijn, omdat het zeer goed mogelijk is dat routes worden afgesneden.

In de volgende fase mogen de spelers in twee verschillende stappen goederen vervoeren. Een goederenblokje wordt afgeleverd in de eerste stad van dezelfde kleur die wordt bezocht en verdwijnt vervolgens van het bord. Elke daarbij bezochte stad of dorp levert de eigenaar van het desbetreffende deeltraject een opbrengst van $ 1 op. Deze opbrengst wordt niet direct uitgekeerd, maar geregistreerd op een scorespoor. Aan het begin van het spel kunnen de primitieve treintjes maar één stad of dorp bezoeken. Je kunt het bereik van jouw treinen vergroten (tot max. 6) door af te zien van één van de twee vervoersfases. Dan ga je één stap vooruit op het ingenieursveld en kunnen jouw treinen een extra stad of dorp aandoen. Deze verbetering kun je ook realiseren met de actie "modernisering". Dan hoef je geen vervoerfase op te offeren. Ook in deze fase kan de speelvolgorde zeer belangrijk zijn. Zo kun je soms een lucratief goederenblokje voor de neus van een concurrent wegkapen en jouw eigen inkomen met 6 stappen verhogen.

Na de twee vervoerfases ontvangen de spelers het op het scorespoor afgebeelde inkomen en mogen ze meteen hun onkosten betalen. Elk uitgegeven aandeel kost je $1. Hetzelfde geldt voor elke stap op het ingenieursveld, moderne treinen zijn immers duur. Vervolgens moet je belasting betalen en word je, afhankelijk van de hoogte van je inkomen, een aantal stappen op het scorespoor van de inkomens teruggezet. Ook de Age of Steam kende al progressieve belastingen: wie meer verdient, mag ook (veel) meer dokken. Aan het einde van een ronde wordt via dobbelstenen bepaald in welke steden nieuwe goederen worden bijgeplaatst. Deze goederen liggen klaar op een tabel, waardoor je kunt zien welke nieuwe goederen later in bepaalde steden kunnen opduiken.

Het spel is afgelopen zodra een voorgeschreven aantal rondes is gespeeld. Dan ontvang je winstpunten voor jouw inkomen en voor de tegels in door jou voltooide routes. Je moet punten inleveren voor elk uitgereikt aandeel. Degene met de meeste punten wint het spel.

Ten slotte

Age of Steam is een indrukwekkend bordspel, waarin strategie, tactiek en interactie volop aan bod komen. Je moet jouw routes goed plannen en tijdig uitbouwen, op tijd de lucratieve goederenblokjes voor de neus van een medespeler wegkapen, niet vergeten jouw medespelers de weg af te snijden, jouw geld niet over de balk smijten en alert blijven bij het bieden op de speelvolgorde. De basismechanismen heb je vrij snel onder de knie, dit spel goed spelen kost aanzienlijk meer tijd. Age of Steam is een pittig spel, dat inzicht en concentratie vraagt. Als je niet goed oplet, word je genadeloos door de mangel gehaald. Met onervaren spelers speel ik het liefst met vier spelers, omdat het spel dan iets zachtaardiger wordt. Je hebt dan meer ruimte op het bord en er blijven meer interessante acties over.

In het recente verleden waren de spelregels van Warfrog vaak onduidelijk en incompleet. Bij Age of Steam hebben ze beter werk afgeleverd. Hier staat bijna alles duidelijk op papier. De paar resterende vragen worden in een FAQ uitgelegd. Age of Steam bevat overigens wel een knullig productiefoutje. Een van de startsteden is voorzien van een verkeerd nummer. Dit kun je redelijk onzichtbaar herstellen met het meegeleverde stickertje. Hoe dan ook, Age of Steam hoort thuis in de spellenkast van iedere veelspeler.

In 2009 is een nieuwe editie van dit spel verschenen op initiatief van John Bohrer van Winsome Games. Tussen Martin Wallace en John woedt sinds enkele jaren een verbitterde strijd over de rechten op Age of Steam. Martin kan zich niet vinden in de heruitgave, waardoor je zijn naam niet op de nieuwe doos zult tegenkomen.

Martin heeft ervoor gekozen om het spelsysteem eleganter te maken. Het resultaat vind je terug in Stoom van Phalanx Games.

QWG Games heeft een Nederlandstalige versie van de heruitgave van Bohrer op de markt gebracht. Dit is een opmerkelijke stap, omdat de Zuid-Hollandse tak van QWG Age of Steam helemaal niet zag zitten. Zij vonden dat het noodzakelijke strakke geldmanagement, vooral aan het begin van het spel, een te benauwend gevoel geeft en dus weinig speelplezier.

Titel: Age of Steam
Auteur: Martin Wallace
Uitgever: Warfrog
Aantal spelers: 3 - 6
Speelduur: ong. 120 minuten
Prijs: ong. € 30


Spellen > Recensies >
Age of Steam


Top