Bizon
Erwin Broens - dec 2006
Bizon is een bordspel voor 2-4 spelers. De spelers leiden elk een indianenstam, die leeft van de jacht op bizons, zalmen en wilde kalkoenen. Zij zoeken naar nieuwe jachtgronden, om hun voorraden op peil te brengen voordat de
strenge winter aanbreekt. Tijdens het spel vormen de spelers een speelveld van losse landtegels. Elke tegel bevat drie
terreinsoorten, waarop drie wildsoorten voorkomen: bizons op de prairie, zalmen
in de rivieren en kalkoenen in de bergen. Ik heb nog nooit van
bergkalkoenen gehoord, maar zoiets kan gebeuren als je de adelaar op het
laatste moment door een andere vogelsoort vervangt. Door het aanleggen van tegels ontstaan
in de loop van het spel grotere gebieden met dezelfde terreinsoort.
Iedere speler heeft 8 indianen (houten blokjes), waarmee je beweegt, wigwams neerzet, en kano’s bouwt. Iedere speler bezit 6 kano’s en 6 wigwams: 2 eenpersoons, 2 tweepersoons, 1 driepersoons en 1 vierpersoons. Wigwams bepalen de invloed in landgebieden, kano’s op de rivier. Aan het begin van het spel heb je een inzetbare voorraad van 2 wigwams (1 & 2), 2 kano's (1 & 2) en 4 indianen. Jouw overige speelstukken worden apart bewaard in een virtuele markt, waar je ze later kunt kopen. Iedere speler heeft een eigen bordje, met drie sporen voor de wildvoorraad en een overzicht van de zes verschillende acties met hun kosten. Op de wildsporen houden de spelers met blokjes hun wildvoorraden bij. Met dit speelgeld kunnen ze hun acties betalen of op de markt handelen. Aan het einde van het spel gaat het niet meer om voorraden c.q. speelgeld, maar geven deze blokjes de winstpunten aan.
bordje met acties en wildsporen
Aan het begin van een ronde trekt iedere speler een gedekte landtegel. Daarna voeren alle spelers vier acties uit; om de beurt steeds één actie. De actieve speler kiest een actie en beslist hoeveel indianen hij voor deze actie inzet. Acties met meerdere indianen kosten je meer wild, hetgeen aardig kan oplopen. Je kunt elke actie per speelronde maar één keer uitvoeren. Daartoe markeer je gekozen acties met jouw actieblokjes. De zes acties:
- Een landtegel aanleggen en indianen plaatsen. Elke speelronde moet je een landtegel passend neerleggen. Daarna zet je 0-5 indianen op één van de drie terreinsoorten op deze tegel.
- Een wigwam oprichten of vergroten. Op een berg- of prairievlak met een of meer eigen indianen mag je een wigwam plaatsen of vergroten. De grootte bepaalt hoeveel jagers dit kost. Deze jagers gaan terug naar jouw inzetbare voorraad.
- Een kano bouwen of vergroten. Op een riviervlak met een of meer eigen indianen mag je een kano plaatsen of vergroten. De grootte bepaalt hoeveel jagers dit kost. Deze jagers gaan terug naar jouw inzetbare voorraad.
- Pow Wow. Je mag maximaal vijf indianen naar één andere eigen indiaan verplaatsen, ongeacht hun locatie op het speelveld.
- Indianen één vlak verplaatsen. Je mag maximaal vijf indianen één vlak verplaatsen.
- Indianen één tot drie vlakken verplaatsen. Je mag maximaal vijf indianen één tot drie vlakken verplaatsen.
Spelers mogen op elk moment tijdens het spel op de virtuele markt handelen. Op markt kun je nieuwe indianen, wigwams of kano’s kopen. De grote wigwams en kano's zijn zeer prijzig. Je kunt er ook diersoorten ruilen (verhouding 3:1).
Nadat alle spelers vier acties hebben
gekozen, ontvangen de
sterkste spelers in de gebieden nieuwe buit. De eerste plaats in een gebied is voor de speler met de grootste wigwam
of kano (meeste stippen). Bij een gelijke stand is de op een na grootste wigwam of kano van deze spelers beslissend. Als het dan nog gelijk is,
breken de indianen een gelijke stand. Op dezelfde manier wordt ook de tweede, derde en vierde plaats bepaald. De speler op de eerste plaats ontvangt zoveel dieren als zich in het
gehele gebied bevinden. De speler op de tweede plaats ontvangt de helft.
Spelers op de derde en vierde plaats krijgen zoveel dieren als zich op de vlakken bevinden, waar
zij eigen speelstukken hebben. Deze laatste scoreregel verdient de
aandacht. Met een minimale aanwezigheid op een vlak met veel beesten kun
je namelijk goed scoren.
Het spel is afgelopen na de actiefase waarin de stapel landtegels is verbruikt. Daarna ontvangen de spelers hun laatste jachtbuit. Ze leggen eerst alle blokjes op hun wildsporen op de '0-velden' en registreren vervolgens de buit uit de verschillende gebieden. De speler met de meeste dieren (bizons + zalmen + kalkoenen) wint het spel. Bij een gelijke stand wint van hen degene die meer dieren heeft in zijn kleinste soort.
Ten slotte
Een thema met rondtrekkende bizons, fladderende kalkoenen en springende zalmen doet wellicht anders vermoeden, maar Bizon is gewoon een meerderhedenspel in de traditionele zin van het woord. Ook hier plaatsen we houten blokjes in gebieden, om daarmee uiteindelijk de meeste winstpunten te verdienen. Wat dat betreft is er niet veel nieuws onder de zon. Gelukkig heeft Bizon ook een paar eigen karaktertrekjes. Het speelveld met de losse tegels voorkomt dat het spel zich te voorspelbaar ontwikkelt. Door het geschikt aanleggen van nieuwe tegels kun je lucratieve nieuwe gebieden 'ontdekken' of een tegenstander op een verrassende manier van een meerderheid beroven. Daarnaast zijn jouw eerder ingezette indianen mobiel genoeg om de medespelers op andere manieren dwars te zitten. De scoreregel voor de derde en vierde plaatsen nodigt ook nog eens uit tot mobiliteit. Ook in dit spel wil je vaak meer dan je mag of kunt, waardoor je soms moeilijke keuzes moet maken. Deze keuzes en de interactie maken dit spel voor mij interessant.
De spelregels zijn duidelijk genoeg, ondanks een blunder in een van de voorbeelden. Het spelmateriaal mist helaas de gebruikelijke Phalanx kwaliteit. De gebiedstegels zijn namelijk iets te dun, waardoor ze een beetje kromtrekken. Als je de tegels een beetje terugbuigt, heb je tijdens het spelen geen last van deze kromming. De speelduur van 90 minuten is passend voor een meerderhedenspel met deze omvang en diepgang. Het spel is goed speelbaar met de genoemde speleraantallen, al moet je met drie spelers wel oppassen voor de 'lachende derde hond'.
Bizon is wat mij betreft een geslaagd meerderhedenspel. Als jouw kast nog niet door deze spelsoort wordt gedomineerd, kun je dit redelijk geprijsde doosje zonder zorgen aan de verzameling toevoegen.
Auteurs: Kramer en Kiesling
Uitgever: Phalanx Games
Aantal spelers: 2 - 4
Speelduur: ong. 90 minuten
Prijs: ong. € 25