Spellen > Recensies > Caylus

Caylus

Erwin Broens - april 2006


Tijdens Spiel 2005 was er één spel waarover zo’n beetje iedere doorgewinterde spelliefhebber het had: Caylus van de Franse uitgever Ystari. Als je van pittige gezelschapsspellen hield, mocht je dit bordspel niet missen. De populariteit van Caylus nam snel de vorm aan van een hype. De eerste oplage was binnen de kortste keren uitverkocht en het spel bestormde de hitlijst van Boardgamegeek. Inmiddels is de tweede oplage alweer een tijdje verkrijgbaar. Het samenwerkingsverband Quined Games en White Goblin Games heeft zelfs een Nederlandstalige editie uitgebracht. De eerste versie van hun regelboekje bevat een paar kleine schoonheidsfoutjes, maar deze zijn inmiddels hersteld. Je kunt de verbeterde regels downloaden op de website van Quined Games.

Caylus is een bordspel voor 2-5 spelers. De spelers zijn bouwmeesters, die een kasteel en een stad voor de koning moeten bouwen. Het speelbord toont o.a. een kasteel met de nodige bouwplaatsen. Verder vind je er een weg met een aantal vaste gebouwen en lege velden voor nieuwe gebouwen. Daarnaast is er een tabel waar je koninklijke privileges kunt verdienen en uiteraard ontbreekt ook een scorespoor niet.


een deel van het speelbord

Aan het begin van een ronde ontvangen de spelers een bescheiden hoeveelheid geld. Daarna zetten ze hun arbeiders in, op het kasteel en/of de gebouwen. Iedere speler beschikt over zes arbeiders. Deze arbeiders worden één voor één geplaatst, in de op de speelvolgordetabel aangegeven volgorde. In het kasteel is ruimte voor één arbeider per speler, ook op een gebouw kan in principe maar één arbeider staan. Het plaatsen van arbeiders kost geld. Deze loonkosten kunnen flink oplopen als je medespelers passen en de arbeidersfase verlaten. Degene die als eerste past, krijgt een bonus van 1 geldstuk.

Vervolgens worden de arbeiders op de gebouwen één voor één geactiveerd. De meeste gebouwen hebben een speciale eigenschap. Sommige gebouwen genereren grondstoffen, anderen leveren winstpunten op, staan je toe om nieuwe gebouwen te bouwen, vullen jouw geldvoorraad aan of wijzigen de speelvolgorde. Je profiteert overigens alleen van een gebouw als de provoost dit goed vindt. Deze neutrale speelfiguur wandelt heen en weer over de weg en bepaalt tot welk punt de gebouwen hun voordeeltjes opleveren. De spelers kunnen de wandeling van de provoost beïnvloeden. Als jouw arbeiders buiten zijn invloedsfeer vertoeven, kun je de acties van de desbetreffende gebouwen niet gebruiken en heb je deze arbeiders dus voor niets betaald.

In de loop van het spel worden er allerlei nieuwe gebouwen gebouwd. Dit is leuk voor de bouwer zelf, want die verdient er winstpunten mee, zowel voor het bouwen op zich als voor het latere gebruik door medespelers. Dit is ook leuk voor alle spelers, omdat de meeste nieuwe gebouwen meer - en vooral betere - acties opleveren: meer grondstoffen, meer winstpunten enzovoort. De blauwe gebouwen kunnen zeer veel winstpunten opleveren, maar vereisen wel een forse investering in tijd en grondstoffen.


voorbeelden van gebouwen

Het is ook mogelijk om bij te dragen aan de bouw van het kasteel. Tegen inlevering van drie verschillende grondstoffen mag je een bouwsteentje plaatsen. Je mag ook meerdere setjes inleveren. Hiermee verdien je de nodige winstpunten en, als jij deze ronde de grootste bijdrage aan het kasteel hebt geleverd, ook nog een koninklijk privilege.

Het kasteel bestaat uit drie secties met meerdere bouwplaatsen. Als zo’n sectie is voltooid, vindt er een speciale scoreronde plaats. Als je niets hebt bijgedragen aan deze sectie van het kasteel, krijg je strafpunten. Als je voldoende bouwstenen hebt bijgedragen, krijg je een of meer koninklijke privileges. Er zijn vier privilegesoorten, die worden bijgehouden op een tabel. Hiermee kun je extra winstpunten verdienen, jouw geldvoorraad aanvullen, gratis grondstoffen ontvangen of een speciale bouwactie uitvoeren.

Bij een spel met langzame bouwers kun je de speciale scorerondes en het einde van het spel ook activeren als de baas van de provoost, de burgemeester, bepaalde velden op het speelbord bereikt. Deze burgemeester beweegt elke ronde 1 of 2 velden vooruit. Zijn tempo is afhankelijk van de positie van de provoost.

Na de derde scoreronde van het kasteel is het spel voorbij. Dan krijg je nog winstpunten voor resterende grondstoffen (waarbij goud flink aantikt) en jouw speelgeld. De speler met de meeste punten is de winnaar.

Ten slotte

Ik heb inmiddels de nodige potjes achter de kiezen en ben zeer onder de indruk. Het spelsysteem is in de kern toegankelijk, maar krijgt pit door de vele mogelijkheden van de verschillende gebouwen en de schaarste van geld en grondstoffen. Naarmate er meer gebouwen in het spel komen, dienen zich meer mogelijkheden aan om jezelf te ontwikkelen. In combinatie met de genoemde schaarste leidt dit tot lastige keuzes. Niet alleen de keuze tussen de gebouwen is belangrijk, ook het kasteel verdient aandacht. Daar kun je niet alleen veel directe punten verdienen, maar ook belangrijke stappen op de privilegetabel zetten. Als je in de volgende beurten weet te profiteren van eerder verdiende privileges, kun je goede zaken doen.

Caylus is vooral een tactisch spel, waarbij je steeds op zoek bent naar de beste acties in de huidige ronde (en daarbij uiteraard last hebt van je medespelers, zowel van hun arbeiders als van geklier met de provoost). Het is overigens wel belangrijk om op zijn minst de volgende ronde in de gaten te houden. Werp daarom regelmatig een blik op de grondstoffen en geldvoorraad van de medespelers en vergeet vooral ook de speelvolgorde niet. Als je voor de blauwe gebouwen gaat, kan het geen kwaad om enkele ronden vooruit te plannen.

De hoeveelheid gebouwen is op het eerste gezicht overdonderend, maar gelukkig zijn ze voorzien van handige pictogrammen, waardoor je na een paar speelrondes wennen vanzelf een goed zicht op de mogelijkheden krijgt.

De speelduur is aan de forse kant (90-150 minuten ben je zo bezig), maar dit is geen probleem bij een spel van deze kwaliteit. Speel dit spel bij voorkeur niet met trage rekenmeesters en eeuwige twijfelaars, want dan kan de speelduur zomaar verdubbelen en wordt zelfs een schitterend spel als Caylus een beproeving.

Titel: Caylus
Auteur: William Attia
Uitgever: Ystari / Quined & White Goblin
Aantal spelers: 2-5
Speelduur: ong. 90-180 minuten
Prijs: ong. € 35

Nederlandse Spellenprijs 2006
Deutscher Spiele Preis 2006
International Gamers Awards 2006

 



Spellen > Recensies >
Caylus


Top