Spellen > Recensies > La Città

La Città

Bob Schubert - maart 2003


Aaah......, de stad! Die fantastische plek met al die prachtige paleizen...., met scholen waar je lezen en schrijven kunt leren....., met kerken zo groot als bergen. Wat zou een rechtgeaard boerenhart in de Italiaanse Renaissance liever wensen? Wèl.... misschien een nòg mooiere stad....., -maar laat ons niet op de zaken vooruitlopen. Het door Gerd Fenchel gemaakte La Città (hetgeen voor de cultuurbarbaren onder ons gewoon 'de stad' betekent en niets te maken heeft met Friese vriendinnetjes of popzangeresjes) ligt inmiddels al meer dan een jaar in de schappen. Het is het tweede spel van deze voordien zo goed als onbekende spelauteur, die hiermee zijn sporen zeker heeft verdiend. En 999 Games toonde als zo vaak haar goede neus voor 'het betere Duitse spel' door het oorspronkelijk bij Kosmos uitgegeven spel in een Nederlands jasje te steken en naast de bekende Kolonisten in het rek te plaatsen.

La Città presenteert zich in de bekende vierkante Kosmos-doos en maakt al bij het openen de indruk dat je 'waar voor je geld' hebt gekregen. Alles is stijlvol in overwegend rode en gele tinten gehouden. De fraai getekende tegels voor de verschillende gebouwen, de kaartjes..., het ademt allemaal een overtuigende renaissancestijl uit. De rijk geïllustreerde spelregels en de passende bewaarvakjes in de doos ronden het geheel af. Aan het spelmateriaal zal het zeker niet liggen.

En, wat zit er dan allemaal in de doos? Deze is goed gevuld met:

  • Het speelbord van 60 x 85 cm, voorzien van een 'honingraat' raster met open plekken voor de verschillende terreinsoorten;
  • 22 tegels voor de landschappen (bergen, meren, akkers);
  • 32 + 15 actiekaarten;
  • 27 kaarten met 'de stem van het volk';
  • 98 fiches voor goud en voedsel;
  • 130 + 20 plastic 'burgers';
  • 141 gebouwenfiches;
  • 5 overzichtstabellen voor de spelers (zeer handig) en een startspelersymbool.

Waar gaat het spel om?

In La Città vertegenwoordigt elk van de maximaal 5 spelers een Italiaanse vorst in de tijd van de Renaissance. Zoals vorsten betaamt, doen zij hun uiterste best om zoveel mogelijk macht en rijkdom te vergaren. In tegenstelling tot veel andere spellen proberen zij dat op een vreedzame manier. Zij investeren hun gelden in de steden waarover zij de scepter zwaaien. Want wie de mooiste steden heeft, bezit het hoogste aanzien... en trekt daarmee weer nieuwe burgers aan. Wie aan het einde van het spel de meeste burgers bezit, en (last but not least) ook nog eens hun magen kan vullen, mag zich de winnaar van het spel noemen.

Elke speler begint het spel met 2 steden en 6 burgers (3 per stad). Doordat de verschillende terreinsoorten los op het spelbord worden gelegd, is de beginsituatie variabel. Dit onder andere uit De Kolonisten van Catan bekende systeem kan een doorslaggevend effect op het evenwicht van de beginposities hebben. Beginnende spelers raad ik daarom van harte aan met de 'standaardopbouw' te starten, die zich op pagina 3 van de spelregels bevindt.

De terreinen waar een stad aan kan grenzen, zijn:

  • Landbouwgrond van variabele kwaliteit (1, 2 of 3 voedselpunten): voor de broodnodige voeding van de burgers;
  • Gebergte: levert -mits voorzien van een steengroeve- geld op en is de voornaamste inkomstenbron van de spelers;
  • Water: met name belangrijk voor de volksgezondheid èn voor de groei van een stad.

De 'steden' zelf bestaan in het begin uit niets anders dan een castello (een zeshoekige tegel met de afbeelding van een grote woonboerderij), waarvan de burgers uiteraard schreeuwen om uitbreiding. Dit is in het begin gelukkig nog geen probleem, aangezien er bij de start minimaal 3 vakjes leeg moeten blijven tussen de castello's - ook bij de eigen. Na het plaatsen van de castello's met de 3 bijbehorende burgers, krijgt iedereen 2 goudstukken en 3 actiekaarten van zijn kleur en kan het spel beginnen.....

Het spelverloop

Startspelerwissel en stem van het volk
Elke beurt start met de wissel van de startspeler en het uitleggen van 4 'stem van het volk kaarten'. Deze kaarten bepalen wat de brave burgers dit jaar (lees: deze beurt) belangrijk vinden: gaan ze deze keer voor de Volksgezondheid, Opleiding of Cultuur? Helaas wordt slechts één van deze kaarten open gelegd, zodat de mening van de meerderheid vooralsnog verborgen blijft.

Inkomsten
De gelukkige bezitters van steengroeven mogen zich verrijken met 2 goudstukken per groeve.

Bevolkingsaanwas
Elke speler zet een nieuwe burger in elk van zijn steden, mits deze voldoen aan de voorwaarden: voor de 6e inwoner moet de stad over een markt beschikken en voor een uitbreiding boven de 8 eisen de brave burgers zelfs een bron of een badhuis.

Actie en politiek
In deze belangrijkste fase van het spel heeft elke speler om de beurt vijfmaal de gelegenheid tot een actie. Hierbij maakt hij gebruik van één van zijn 3 'eigen' actiekaarten of één van de 7 zogenaamde 'politieke' kaarten die open langs de rand van het bord liggen. Met de 3 eigen kaarten kan de speler kiezen uit:

  • 2 extra goudstukken;
  • een nieuwe stad stichten;
  • een 'klein gebouw' neerzetten (boerderij, steengroeve, marktplein, bron.....).

Alle 'kleine' gebouwen hebben gemeen dat zij slechts 1 punt opleveren op het gebied van Volksgezondheid, Opleiding of Cultuur. Toegang tot een gebouw met meer punten of zelfs een combinatie daarvan (badhuizen, ziekenhuizen, universiteiten...) krijg je alleen via de politieke kaarten, die in sommige gevallen ook nog een interessante korting opleveren. Behalve betere gebouwen zijn er ook politieke kaarten die een 'goede oogst' opleveren, een extra burger aantrekken of één van de eigen gebouwen in ongekende pracht laat schitteren (= extra punten). Interessant is ook de kaart 'Sympathie van het volk', waarmee je onder 2 stem-van-het-volk kaarten mag kijken en zo beter kunt bepalen op welke gebouwen je je dit jaar moet concentreren.

Stem van het volk en migratie
Zijn alle acties achter de rug, komt het (meer of minder) verrassende moment waarbij gekeken wordt wat het volk nu ècht wil: de kaarten worden gedraaid en meeste stemmen gelden. En nu volgt de essentie van het spel: daar waar steden dicht bij elkaar liggen (= minder dan 3 vakjes), kijken de burgers kritisch naar de buren of daar het leven niet beter is. Zo ja, pakken ze hun boeltje en verhuizen ze. Of in speltermen uitgelegd: als dit jaar in het teken van de Cultuur staat, controleren de spelers om de beurt hun steden. Heeft hun eigen stad meer cultuurpunten (gebouwen) dan de buurstad, komt er een burger hun kant op. Is het andersom, raakt de speler een burger kwijt. Bij gelijk spel blijven ze uiteraard zitten waar ze zijn. Dit veroorzaakt het nodige geschuif, want met name later in het spel kunnen sommige steden bijna ontvolkt worden. Heel vervelend, want als een stad minder gebouwen heeft dan burgers, moeten er gebouwen worden afgebroken. Daar gaat je zo-even nog met duur goud betaalde universiteit..... Maar we zijn er nog niet, want er is ook nog....

De voedselvoorziening van de burgers
Volle magen maken tevreden burgers - en hongerige burgers zijn nagels aan je doodskist. Alle spelers tellen hun burgers en controleren of ze genoeg graan produceren om alle burgers te voeden, inclusief de zojuist gearriveerde immigranten. Spelers die slecht gehamsterd c.q. gepland hebben, wacht een zware straf. Het overschot aan (hongerige) burgers wordt van het bord genomen. Raken daardoor gebouwen onbezet, dan worden ze afgebroken. En alsof dat nog niet genoeg is, krijgt de speler als extra straf een actie minder in de volgende 'actie en politiek' fase. Ontstaat een voedseltekort in de laatste beurt, kost het zelfs 5 winstpunten.

Einde van het spel

Het spel eindigt na 6 speljaren. Op dat moment telt iedereen zijn aantal burgers (elk 1 punt), controleert nagelbijtend de voedselvoorraden (evt. -5) en telt daar eventueel een bonus bij op: elke stad met een gebouw van elke soort (cultuur, scholing, gezondheid) levert 3 bonuspunten extra op.

Hoe speelt La Città?

La Città is zo'n spel dat je eerst een keer moet spelen voordat je alle effecten en verbanden in de gaten hebt. Vanaf de tweede keer is het een spannend plan-en-anticipeer spel dat zonder meer zijn plaats in je spellenkast verdient. Je ontwikkelt op den duur ook allerlei tactieken, zoals het moedwillig oprichten van 'kansloze' steden om je buren een voedselprobleem te bezorgen. De spelsituatie op het bord is elke keer anders en de verdeling van de ter beschikking staande politieke kaarten garandeert een wisselend spelverloop. Een aanrader als je 4 of 5 spelers en ± 2 1/2 uur ter beschikking hebt.

Zijn er ook minpunten? Eigenlijk maar één: de verdeling van de politieke kaarten kan voor een nogal willekeurige geluksfactor zorgen. U kent toch dat spreekwoord van die duivel en die grote hoop? Maar ach, geluk in de liefde is ook leuk voor een keer.

Titel: La Città
Auteur: Gerd Fenchel
Uitgever: Kosmos / 999 Games
Aantal spelers: 2-5
Speelduur: 90-150 minuten
Prijs: ong. € 35,-

Afbeeldingen © Kosmos / 999 Games



Spellen > Recensies >
La Città


Top