Spellen > Recensies > Kardinaal & Koning

Kardinaal & Koning

Erwin Broens - maart 2000


Kardinaal & Koning (Kardinal & König) is een nieuw spel van Michael Schacht, de ontwerper van Packhuys. Hier strijden de spelers om de macht in het Europa van de 12e eeuw. 
Door het uitspelen van kaarten stichten de spelers kloosters en zenden ze raadsheren naar de paleizen van de koningen. De spelers krijgen punten voor hun kloosters en voor verdragen tussen de raadsheren van verschillende landen. Aan het einde van het spel wint de speler met de meeste punten.

Het spelmateriaal

Het spelmateriaal bestaat uit een spelbord met een mooie landkaart van West-Europa in de 12e eeuw. Het bord bevat 9 landen, waar de spelers in het loop van het spel hun speelstukken plaatsen. Elk land bevat meerdere bouwlocaties voor kloosters, alsmede één hof voor de raadsheren. Rond het bord loopt een scorespoor, waarop de winstpunten worden bijgehouden. Iedere speler krijgt 29 speelstukken in zijn eigen kleur: 20 kloosters (houten huisjes), acht raadsheren (houten staafjes) en één houten schijfje voor het tellen van de winstpunten. Verder zijn er 55 speelkaarten, die één of twee van de landen op het spelbord tonen. Deze kaarten heb je nodig om je speelstukken op het bord te krijgen. Je begint het spel met drie kaarten. Ten slotte bevat de doos een zwart fiche voor de startspeler en een spelregelboekje.

Het spelverloop

Als je aan de beurt bent, speel je maximaal drie van de kaarten in je hand uit en plaats je maximaal twee speelstukken in het desbetreffende land.

Een speelkaart bepaalt in welk land je een speelstuk mag plaatsen. Als op de kaart twee landen worden genoemd, moet je één van beide landen kiezen. Per gespeelde kaart mag je één speelstuk (klooster of raadsheer) plaatsen. Je mag echter twee kaarten van dezelfde kleur als "joker" inzetten om één speelstuk in een willekeurig ander land te plaatsen. In dezelfde beurt mag je overigens slechts in één land ageren. Voor "lege" landen geldt een aanvullende beperking: degene die daar als eerste een klooster plaatst, mag in deze beurt geen tweede speelstuk plaatsen.

Een klooster wordt altijd op een kloosterveld in het desbetreffende land geplaatst. Op elk van deze velden mag maar één klooster staan. Een raadsheer wordt altijd op het hof van het gekozen land geplaatst. Op een hof mogen meerdere raadsheren staan. Voor raadsheren geldt een andere beperking: het aantal kloosters van de speler met de meerderheid aan kloosters in een land, bepaalt het maximum aantal raadsheren in dat land. Bevinden zich bijvoorbeeld in Frankrijk drie rode, twee gele en twee blauwe kloosters, dan mogen daar hoogstens drie raadsheren staan.


foto uit de persmap van Goldsieber
(incl. fout geplaatste raadsheren)

Kort samengevat: als je aan de beurt bent, mag je met maximaal 3 kaarten, maximaal 2 speelstukken in 1 land plaatsen (de 3-2-1 regel).

Aan het einde van je beurt vul je je hand weer aan tot drie kaarten. Deze pak je van de dichte stapel of van de twee openliggende kaarten.

De winstpunten

Het spel kent twee momenten waarop winstpunten worden verdeeld. De tussentelling vindt direct plaats zodra de dichte kaartstapel voor de eerste keer is verbruikt. De eindtelling vindt plaats zodra de stapel voor de tweede keer is geconsumeerd. Bij de eindtelling wordt de lopende ronde eerst uitgespeeld tot en met de rechter buurman van de startspeler (zodat iedereen een gelijk aantal keren aan de beurt is geweest).

Bij de tussentelling wordt in elk van de 9 landen alleen de meerderheid aan kloosters geteld. De raadsheren spelen pas bij de eindtelling een rol. De speler met de meeste kloosters in een land krijgt één winstpunt voor elk klooster aldaar (zowel voor zijn eigen kloosters als voor die van de medespelers). De speler met de op één na meeste kloosters krijgt één winstpunt voor elk klooster van de speler met de meeste kloosters in dat land enzovoort. De winstpunten worden bijgehouden op het scorespoor.

Bij de eindtelling zijn veel meer punten te verdienen. Allereerst wordt nogmaals de meerderheid aan kloosters geteld. Vervolgens leveren de raadsheren winstpunten op. Hierbij wordt niet het aantal raadsheren in de verschillende landen geteld, maar gaat het om de verdragen tussen de raadsheren van twee "verbonden" landen. Een verdrag levert alleen dan punten op, als een speler in beide betrokken landen de meeste raadsheren bezit. Een speler kan vanuit één land met meerdere verdragen punten verdienen, mits hij ook in de andere verbonden landen de meeste raadsheren bezit. Hier is met name Frankrijk van belang. Dit land kan namelijk vijf mogelijke verdragen sluiten, de meeste andere landen maar drie. Ten slotte kun je ook punten verdienen met zogenaamde kloosterketens. Een kloosterketen is een ononderbroken verbinding van vier of meer kloosters (op Catan noemen ze zoiets een langste handelsweg). Voor elk klooster in een keten ontvang je één winstpunt.

Het spelsysteem in detail

Het is belangrijk om in je beurten mogelijk twee speelstukken te kunnen plaatsen. De plaatsing van speelstukken is afhankelijk van de kaarten in je hand. Als je de verkeerde kaarten trekt, kun je tijdelijk in de problemen komen. Dit kun je vermijden door alert te zijn bij het spelen en trekken van kaarten. Vergeet vooral niet dat je dubbele kaarten als "joker" kunt gebruiken. Daarmee vergroot je je mogelijkheden tot plaatsing van stukken. Bovendien verhoog je de "omloopsnelheid" van je kaarthand, waardoor je wellicht sneller toegang krijgt tot de door jou gewenste kaarten. Een tip: als je aan het einde van je beurt meer kaarten mag trekken, begin dan met een kaart van de dichte stapel. Dan weet je vervolgens zeker of je de openliggende kaarten al dan niet kunt gebruiken (bijv. als joker).

Bij de plaatsing van kloosters moet je rekening houden met de bijzonderheden van het scoresysteem. De grootste kloosterbezitter krijgt winstpunten voor alle kloosters in het land. De tweede plek krijgt punten voor het aantal kloosters van de grootste speler. Het is bijvoorbeeld niet snugger om in een land met zeven bouwlocaties zelf zes kloosters te bouwen en daarmee een medespeler zes winstpunten te schenken voor een marginale investering van slechts één klooster.

Vergeet trouwens niet dat je aardig wat bonuspunten kunt verdienen met kloosterketens. Aangezien die ketens zich over meerdere landen kunnen uitstrekken, en de kronkelende weggetjes op het spelbord soms onoverzichtelijk zijn, kun je vaak "stiekem" bouwen aan een lucratieve reeks.

Bij de plaatsing van kloosters moet je ook rekening houden met de wisselwerking tussen kloosters en raadsheren. Het aantal raadsheren in een land mag nooit groter zijn dan het aantal kloosters van de speler met de meeste kloosters aldaar. Als jij de meeste kloosters bezit, bouw dan niet als een kip zonder kop extra kloosters. Dan geef je andere spelers namelijk de kans om daar extra raadsheren te plaatsen.

De juiste (en tijdige!) plaatsing van raadsheren is zeer belangrijk. Daar moet je eigenlijk al in de eerste helft van het spel mee beginnen (zelfs al leveren ze geen punten op bij de tussentelling). Houd vooral Frankrijk in de gaten, want daar zijn maar liefst vijf verdragen mogelijk. Als jij in Frankrijk de meeste raadsheren bezit (bijv. 3 op een totaal van 5) en in bijv. drie buurlanden ook de grootste bent, dan leveren die Franse raadsheren je 15 punten op. Daar komen de punten voor de raadsheren in die andere landen nog bij! In tegenstelling tot de kloosters, levert bij de telling van de raadsheren alleen de (eventueel gedeelde) eerste plaats punten op. Hier is het verschil tussen winst en verlies genadeloos: de winnaar pakt bijv. 7 punten, de tweede krijgt helemaal niets. Bij de kloosters kun je met een tweede plek vaak nog een aardig aantal punten opstrijken. In het algemeen zullen de punten voor de raadsheren bepalen wie de winnaar wordt.

Beoordeling

Met Kardinaal & Koning heeft de Duitse keuken weer een prachtig spel in de traditie van El Grande, Löwenherz, Catan etc. voortgebracht. Dit spel biedt je een combinatie van strategie op de langere termijn en tactisch inspelen op recente ontwikkelingen. Ook met de interactie zit het wel goed, je kunt elkaar meer dan aardig blokkeren en frustreren. De speelduur is verrassend voor een spel met deze diepgang: dit klusje is in 45 minuten geklaard (al wil je eigenlijk direct nog een potje spelen!). De spelregels zijn compact en duidelijk. Het spelmateriaal ziet er prima uit, alleen de keuze voor een combinatie van donkergroene en donkerblauwe speelstukken is niet zo handig. Bij slecht licht zijn die nauwelijks te onderscheiden.

Sinds oktober is de Nederlandse editie van 999 Games verkrijgbaar. Deze is overigens veel duurder dan het Duitse origineel. Misschien is hier een bijzondere reden voor, maar die kon men desgevraagd niet mededelen.

Titel: Kardinaal & Koning / Kardinal & König
Auteur: Michael Schacht
Uitgever: 999 Games (NL) / Goldsieber (D)
Aantal spelers: 3 - 5
Speelduur: ong. 45 minuten
Prijs: ong. 27,- (Duitsland: 18)


Spellen > Recensies >
Kardinaal & Koning


Top