Spellen > Recensies > Koplopers & Dwarsliggers

Koplopers & Dwarsliggers

Det - nov 2009


Het eerste spel van Giuoco is een feit. Een treinenspel met de toepasselijke titel: ‘Koplopers & Dwarsliggers’. Als voormalig conductrice kan de auteur van dit spel (Chislaine van den Bulk) de treinreizen door Nederland natuurlijk wel dromen. Dat bracht haar op het idee van dit spel. Er is zoveel mogelijk gebruikgemaakt van de werkelijke situatie. Zo is het speelbord gebaseerd op de sporenkaart van Nederland en worden de officiële afkortingen van de stations gebruikt. De spelers hebben ieder hun eigen spoorwegmaatschappij. Via het spoorwegnetwerk proberen ze zoveel mogelijk reizigers naar hun bestemming te vervoeren. Net als in het echt kunnen passagiers overstappen, worden treinen gekoppeld en weer gesplitst. Onderweg zijn er natuurlijk ook allerlei verstoringen.

Aan het begin van het spel worden de passagiersfiches gesorteerd op de kleur van hun achterkant. De spoorkaart van Nederland is verdeeld in vijf gebieden met dezelfde kleuren. De fiches worden open neergelegd in het gebied met dezelfde kleur. Voorop staat het aantal passagiers en waar ze naar toe willen. De spelers hebben drie treinen tot hun beschikking, die ieder 500 passagiers kunnen vervoeren. Dit houden ze bij op een treinoverzichtskaart, waar meteen ook de actiemogelijkheden op staan afgebeeld. Daarnaast krijgen ze nog een overzichtje met de gebruikte afkortingen voor de stations.

Als een speler aan de beurt is, heeft hij vijf actiepunten tot zijn beschikking. Zo kunnen er treinstellen worden gebouwd voor drie punten. Dit kan op speciale plekken op het speelbord. Voor één actiepunt kan een speler een trein ombouwen (van rijrichting laten veranderen), een baanvak rijden of een trein afbreken. Het combineren van treinen of ze weer laten splitsen en het in- en uitstappen van passagiers kost geen actiepunt. Een trein waarvoor een gratis actie is gebruikt, mag daarna echter niet meer rijden. Dit kan pas weer in een volgende beurt. Tot slot kan een speler een verstoringkaart spelen. Dit is een blokkade bij een station. Er kunnen er maximaal drie op het bord liggen. Pas als er een vierde verstoring wordt gespeeld, gaat de eerste weer weg. Alle treinen naast een station met een verstoring kunnen niets meer doen. Eenmalig in het spel kan een speler zijn spoedreparatiekaart spelen. Hiermee gaat een verstoring meteen van het bord af.

Tijdens zijn beurt probeert een speler zo gunstig mogelijke routes te rijden met zijn treinen. Het is daarbij handig om in een trein die richting Groningen rijdt, alleen passagiers te hebben die ook die kant op moeten en niet bijvoorbeeld naar Maastricht. Als een speler twee van zijn treinen met de neus bij hetzelfde station heeft staan, dan mag hij deze treinen combineren. Deze gecombineerde trein rijdt dan verder als één trein die 1000 passagiers kan vervoeren. Het grote voordeel is dat de reis dan sneller gaat. Een speler is namelijk verplicht om voor al zijn ingezette treinen minimaal één actie te gebruiken. Doordat er nu minder treinen van hem op het bord staan, kan hij meer actiepunten gebruiken voor de treinen die hij wel op het bord heeft staan.


Chislaine presenteert haar nieuwe spel in een trein

Het hele speelbord bestaat uit dubbelspoor. De treinen kunnen elkaar daarom wel inhalen, maar mogen niet op hetzelfde baanvak eindigen. Zodra een trein bij een station stopt en er passagiers aan boord zijn voor dat station, stappen ze daar uit. De passagiers gaan in een verzamelbakje en leveren winstpunten op aan het einde van het spel. Als er op dat moment nog passagiers aanwezig zijn op het station, dan is de speler verplicht om deze te laten instappen, tenzij zijn trein al vol zit.

Het spel duurt 25 ronden bij twee of drie spelers en 20 ronden bij vier spelers. Dit wordt bijgehouden op een apart spoor door een zwarte trein. Daarna tellen de spelers hun afgeleverde passagiers. Degene met de meeste punten wint het spel.

Naast deze familieversie, is er nog een variant voor gevorderden. Het wordt daardoor wat tactischer. Het grootste verschil zit hem erin dat je niet verplicht bent om passagiers in te laten stappen op een station waar je stopt. Hierdoor kan je beter plannen wie je aan boord wilt hebben. Hier staat tegenover dat alle passagiers die aan het eind van het spel nog in jouw trein zitten als strafpunten tellen.

Ten slotte

Koplopers & Dwarsliggers is een geslaagd familiespel. Het benadert de werkelijkheid goed. Het is leuk om zo gunstig mogelijke routes uit te zoeken. En er vooral ook voor te zorgen dat je zoveel mogelijk passagiers in een trein hebt die dezelfde kant op moeten. De verstoringkaarten kunnen flink roet in het eten gooien, net als in het echt. Ik miste alleen wel de blaadjes op de rails en de vierkante wielen. In de herfst toch wel de meest gehoorde redenen van vertraging. Ook kom je er nu achter waarom de Hanzelijn (die op dit moment tussen Zwolle en Lelystad wordt gebouwd) zo broodnodig is. Zeker als je zelf in dit spel nu nog enorm moet omrijden. Het spel speelt vlot weg. Voor beginnende familiespelers lijken de actiemogelijkheden wat veel, maar als ze eenmaal één of twee beurten hebben gespeeld, valt alles prima op zijn plek. De afkortingen wennen snel en zijn vaak ook logisch. Toch moet je goed opletten dat je bijvoorbeeld Venlo (VL) en Vlissingen (VS) niet door elkaar haalt of Hengelo (HGL) of Harlingen (HLG). Dan rijd je namelijk wel een heel eind om...

Ook de spelliefhebbers van de landelijke spellenvereniging Ducosim vonden dit een leuk spel. Het prototype van Koplopers & Dwarsliggers won de finale van de grote spelauteurswedstrijd van 2008.

Erwin: Koplopers & Dwarsliggers is een vlot en toegankelijk familiespel over het vinden en uitvoeren van efficiënte treinroutes. Dit levert een leuke combinatie van optimaliseren en tegenstanders plagen op. Al met al een geslaagde start van deze nieuwe Nederlandse uitgever.

Titel: Koplopers & Dwarsliggers
Auteur: Chislaine van den Bulk 
Uitgever: Giuoco
Aantal spelers: 2-4
Speelduur: 60-75 minuten
Prijs: ong. € 35


Spellen > Recensies >
Koplopers & Dwarsliggers


Top