Spellen > Recensies > Müll + Money

Müll + Money

Erwin Broens - april 2002


Het eerste dat mij na het openen van de doos opviel, was een dun spelbordje met een variant die op uitdrukkelijk verzoek van de auteur is bijgevoegd. De uitgever biedt geen garantie dat de variant functioneert en waarschuwt dat we deze op eigen risico spelen. Een originele manier om een spel te presenteren, maar uitnodigend wil ik het niet noemen. Ik heb de experimentele variant genegeerd en me beperkt tot het eigenlijke spel.

Spelmateriaal

Müll + Money is een bordspel met een economisch thema. Iedere speler heeft zijn eigen spelbord, een fabriek met een opslagplaats voor grondstoffen, een immer groeiende afvalberg en een gebouw met drie velden waarop de technologische ontwikkelingen wordt bijgehouden: arbeidsproductiviteit, grondstofverbruik en afvalreductie. Er is verder een centraal spelbord, waarop de waarde van de fabrieken en het aantal personeelsleden wordt bijgehouden. Het resterende spelmateriaal bestaat uit speelgeld, kredietkaarten, grondstofblokjes, een eurosteen voor de startspeler en een lading actiekaartjes.

Vuilnis & flappen

Het is de bedoeling om zoveel mogelijk winstpunten te verdienen. Die kun je op verschillende manieren binnenhalen, maar daarover later meer. De kern van het spel zijn de actiekaartjes. Elke ronde wordt een aantal setjes met drie actiekaartjes klaargelegd (één meer dan het aantal spelers). De startspeler kiest als eerste een set, daarna volgen de andere spelers. Daarna voeren de spelers om de beurt één van die acties uit, totdat alle spelers hun actiekaartjes hebben verbruikt. Je mag je derde kaartje ook bewaren voor een volgende ronde.

Met die actiekaartjes kun je verschillende dingen doen. Je kunt grondstoffen veilen, personeelsleden ontslaan of aannemen, afval reduceren of dumpen bij de buren, een technologische ontwikkeling kopen, geld verdienen door een contract te vervullen, de waarde van je fabriek verhogen of een dubbele actie uitvoeren. Tussen de actiekaartjes bevindt zich ook een milieuramp. Als deze wordt getrokken, zijn de spelers met een te hoge afvalberg de sigaar. Die moeten dan geld inleveren en de waarde van hun fabriek verlagen. Gelukkig zijn er ook kaartjes waarmee je de milieu-inspecteur bij zo'n ramp kunt omkopen.

Door het kiezen en slim uitspelen van de actiekaartjes probeer je zoveel mogelijk winstpunten te verzamelen. Daarbij speelt geld een belangrijke rol. Aan het einde van het spel wordt 50% van je kapitaal in winstpunten omgezet. Tijdens het spel heb je het geld echter hard nodig om je personeel te betalen, grondstoffen in te kopen en je technologie te ontwikkelen. Er zijn twee manieren om geld te verdienen. Via een veiling kun je grondstoffen aan een medespeler verkopen. Vergeet overigens niet dat je zelf ook grondstoffen nodig hebt om contracten te vervullen. Contracten zijn ook een belangrijke geldmaker, afhankelijk van de waarde van je fabriek leveren ze 14 tot 20 miljoen euro op. Als je tijdens het spel in geldnood komt, kun je leningen van 10 miljoen euro afsluiten. Probeer deze wel tijdig af te lossen, want een lening kost je aan het einde 10 winstpunten. Aan het einde krijg je ook 14-20 winstpunten voor de waarde van je fabriek en 1-15 punten voor elk van de drie technologische ontwikkelingen: arbeidsproductiviteit, grondstofverbruik en afvalreductie.

Die technologische ontwikkelingen zijn niet alleen goed voor winstpunten, maar verlichten ook het zware leven van de ondernemer. Als je de arbeidsproductiviteit verhoogt, heb je minder werknemers nodig om te produceren. Dan kun je werknemers ontslaan en worden je loonkosten gedrukt. Als je het grondstofverbruik ontwikkelt, hoef je bij contracten minder grondstoffen in te leveren. Ontwikkeling van afvalreductie heeft tot gevolg dat je bij de vervulling van contracten minder afval produceert. Een te grote afvalberg kan je bij een milieuramp zomaar 7 winstpunten kosten! Je wilt je eigenlijk in alle drie groepen ontwikkelen, maar specialisatie levert per saldo meer winstpunten op. Elke volgende stap in een categorie geeft namelijk één punt meer dan de vorige stap.

Het spel eindigt na de ronde waarin een speler de waarde van zijn fabriek tot 20 verhoogt. Dan volgt een laatste milieuramp en worden de winstpunten geteld.

Ten slotte

Müll + Money weet het economische thema goed te raken. Om je beurten lekker door te komen, moet je verschillende zaken managen: personeelskosten, technologie, inkoop van grondstoffen en het genereren van omzet. Verschillende wegen om je doel te bereiken, dat maakt een spel interessant. Zeer veel strategische controle heb je overigens niet, want je moet elke ronde maar afwachten welke actiekaartjes beschikbaar zijn. Als je deze ronde geen startspeler bent, loop je bovendien het risico dat je medespelers de interessante setjes hebben ingepikt. Het spel moet het niet hebben van interactie; je bent voornamelijk bezig op je eigen bord en hebt verder weinig mogelijkheden om een medespeler echt dwars te zitten. De vormgeving is aan de sobere kant. Of dit al dan niet bevalt, is een kwestie van smaak. De vormgeving van de actiekaartjes is onpraktisch. Op het eerste gezicht is niet bij alle kaartjes duidelijk wat de functie is. Met duidelijke pictogrammen zou de eerste kennismaking vlotter verlopen. De opmaak van de spelregels is ook onprettig: kleine lettertjes, te veel vetgedrukte passages en een rommelige structuur. Ondanks deze minpuntjes is het een geslaagd spel met een aangenaam korte speelduur.

Titel: Müll + Money
Auteur: Jürgen Strohm
Uitgever: Hans im Glück
Aantal spelers: 2 - 4
Speelduur: ong. 60 minuten
Prijs: ong. € 21,-

afbeeldingen © Hans im Glück



Spellen > Recensies >
Müll + Money


Top