Machiavelli
Erwin Broens - juni 2000
Machiavelli is de Nederlandse editie van Ohne Furcht und Adel. De Duitse titel bevat een leuke grap: Ohne Furcht und Tadel is hun versie van ons gezegde over ridders zonder vrees of blaam. Verwijder een simpele "T" en je hebt niet alleen een leuke woordspeling, maar ook een passende titel voor een uiterst gemeen kaartspel.
Constructief
Op het eerste gezicht lijkt het allemaal niet zo gemeen. Het is de bedoeling om winstpunten te verdienen met het stichten van gebouwen in allerlei soorten en maten. De gebouwen worden vertegenwoordigd door gebouwkaartjes, waarvan je er meestal te weinig bezit. Elk gebouw heeft een kostprijs, die je moet betalen met gouden dukaten. Die dukaten zijn in het algemeen ook een schaars goed. Als je aan de beurt bent, moet je eerst kiezen tussen extra geld of extra gebouwkaarten. Zonder kaartjes kun je niet bouwen, al barst je van het geld. Helaas is het omgekeerde ook van toepassing (veel gebouwen zijn peperduur!). Het zal duidelijk zijn dat je in dit spel regelmatig de "resource manager" moet uithangen.
Karaktervol
Gemeen wordt het pas zodra de acht karakters op het toneel verschijnen. De karakters zijn een bonte verzameling van stadsbewoners, die elke ronde op een
geheimzinnige wijze aan de spelers worden toegedeeld (dit systeem is gebaseerd op het kaartspel Verräter). De koning is de startspeler. Hij moet eerst één of meer karakters afleggen (afhankelijk van het aantal spelers), deze doen niet mee in de lopende ronde. De koning kiest een van de overblijvende karakters en geeft de resterende stapel door aan de volgende speler. Die kiest ook een karakter enzovoort. Iedere speler houdt de identiteit van zijn huidige karakter angstvallig geheim, althans totdat de koning het karakter aanroept en deze zich moet melden.
Elke ronde worden de karakters in een vaste volgorde aangeroepen. Zodra het karakter aan bod is, mag de speler zijn beurt uitvoeren (lees: kaartjes of geld nemen en eventueel één gebouw stichten). Daarnaast mag de speler de speciale eigenschap(pen) van zijn karakter gebruiken:
- De moordenaar mag een ander karakter vermoorden. Als de bezitter van het vermoorde karakter wordt aangeroepen, moet hij zich beperken tot tandenknarsen en braaf zijn beurt overslaan.
- De dief mag een ander karakter bestelen (m.u.v. de moordenaar). Als de bezitter van het bestolen karakter aan de beurt komt, moet hij al zijn goud aan de dief geven.
- De tovenaar kent allerlei leuke kaarttrucs. Hij mag bouwkaarten ruilen met de gedekte stapel. Hij mag ook zijn volledige hand ruilen met een medespeler. Bijvoorbeeld: "ik neem jouw volledige hand van 7 kaarten, ter compensatie krijg je mijn volledige hand van 0 kaarten - hehehehe".
- De koning doet in de lopende beurt niets bijzonders, maar is wel de startspeler van de volgende ronde (en mag dan als eerste een karakter kiezen!).
- De prediker beschermt de gebouwen van zijn speler tegen de snode plannen van de huurling.
- De handelaar ontvangt een extra dukaat van de bank.
- De bouwmeester krijgt extra bouwkaartjes en mag bovendien deze beurt max. 3 gebouwen stichten (iedere andere speler slecht één!).
- De huurling mag een gebouw van een medespeler slopen. Daar moet hij wel voor betalen: de waarde van het gebouw minus één.
Sommige karakters hebben een relatie met bepaalde gebouwsoorten (lees: kleur), die de huidige bezitter van het karakter extra geld kan opleveren. De handelaar genereert één extra dukaat voor elk groen gebouw in het bezit van de desbetreffende speler. De koning doet hetzelfde met gele gebouwen, de prediker met blauwe en de huurling met rode. Dit is een belangrijk spelelement. Als je een aantal groene gebouwen bezit, kun je in de beurt waarin je de handelaar bent in een klap een berg dukaten verdienen. Pas overigens wel op, want het is mogelijk dat de bezitter van de moordenaar of de dief dit snode plan heeft
doorzien. De paarse gebouwen hebben weliswaar geen economische relatie met bepaalde karakters, maar bieden de eigenaar allerlei andere leuke opties.
De winstpunten
Het spel eindigt na de ronde waarin de eerste speler zijn achtste gebouw op tafel legt. Deze speler krijgt 4 bonuspunten voor deze mooie prestatie, als anderen ook hun achtste gebouw kunnen plaatsen, krijgen ze 2 bonuspunten. Als jouw stadje alle vijf kleuren bevat, krijg je een bonus van 3 punten. Vervolgens telt iedereen de waarden van zijn gebouwen op. Degene met de meeste punten is de winnaar.
Ten slotte
Dit is een waanzinnig leuk kaartspel. Je bent enerzijds rustig bezig met het verzamelen van geld en gebouwkaartjes en met het uitspelen van deze kaartjes. Daarnaast haal je allerlei rottigheid uit met de karakters, ter verrijking van jezelf, maar vooral ook om je medespelers een oor aan te naaien. De distributie van de karakters is een zalig spelsysteem. Je wordt daarbij gekweld door keuze- en inschattingsproblemen: "welke zal ik nemen, welke neemt hij, is karakter X wel in het spel?". Wees daarbij niet al te voorspelbaar, want de hand van de moordenaar slaat hard toe. Ohne Furcht und Adel is geen statisch bouwspel, dit spelletje bruist aan alle kanten!
De eerste Duitse editie is verpest door een vervelende productiefout. De beschermlaag van de, overigens prachtige, kaartjes is binnen de kortste keren verdwenen. De kaartjes slijten in een rap tempo. Het spel wordt vanaf juni 2000 met betere kaartjes uitgeleverd.
Het spel is in oktober 2000 ook door 999 Games uitgebracht. De naam is gewijzigd in Machiavelli, de kaartjes hebben nu wel een goede kwaliteit en de regels bevatten een hinderlijke vertaalfout. Bij de beschrijving van de dief staat: "Als een karakter is aangewezen, dan geeft deze zich bloot en betaalt al zijn goud aan de dief". In het Duitse origineel (regelversie "1") staat: "Wird der ausgewählte Charakter aufgerufen, gibt er sich zu erkennen und muss dem Dieb sofort sein gesamtes Gold übergeben". Het probleem zit in "aufrufen". Hiermee wordt namelijk gedoeld op het moment in een spelronde waarop de koning het desbetreffende karakter "oproept", waarna dit karakter zich blootgeeft en zijn eigen beurt uitvoert. Dit betekent dat de dief pas zijn buit ontvangt nadat de koning het slachtoffer heeft "opgeroepen" en deze op het punt staat zijn beurt te beginnen. Volgens de foute vertaling zou het slachtoffer zich tijdens de beurt van de dief moeten blootgeven.
Auteur: Bruno Faidutti
Uitgever: Hans im Glück / 999 Games
Aantal spelers: 2 - 7
Speelduur: ong. 60 minuten
Prijs: ong. € 12,-
Bijzonderheden:
Winnaar Nederlandse Spellenprijs
2001