Spellen > Recensies > Puerto Rico

Puerto Rico

Erwin Broens - augustus 2002

Ravensburgerdochter Alea heeft een goede reputatie. In de persoon van Stefan Brück zit daar een redacteur met een neus voor uitstekende spellen. In het recente verleden heeft hij ons onder meer getrakteerd op Tadsch Mahal, Die Fürsten von Florenz en Die Händler von Genua. In 2002 besprong hij de overtreffende trap en bracht met Puerto Rico het beste spel van de jaargang op de markt. In het voorjaar van 2003 volgde de Nederlandse versie van Ravensburger. Puerto Rico is een bordspel voor 2-5 spelers. De spelers zijn eigenaren van plantages in het Caribische gebied tijdens de 16e eeuw. Het is de bedoeling om zoveel mogelijk winstpunten te verzamelen. Die winstpunten krijg je voor gebouwen in jouw eigen stad en voor het verschepen van bewerkte goederen. Naast de focus op winstpunten is het vooral erg belangrijk om je inkomsten op peil te houden. Zonder geld kun je geen waardevolle gebouwen kopen. Dat kost je niet alleen winstpunten, maar ook allerlei leuke extraatjes.

Plantages en steden

Iedere speler heeft een eigen spelbord. Daarop vind je een stad met de bouwplaatsen voor je gebouwen, een eiland voor je plantages en steengroeven en een bewaarplaats voor geld, goederen en winstpuntfiches. In de loop van het spel wordt dit bord gevuld met plantages en allerlei gebouwen. De plantages heb je in vijf soorten: maïs, indigo, suiker, tabak en koffie. Zodra je een maïsplantage met een kolonist hebt bezet, ben je in principe klaar voor productie. De andere plantagesoorten produceren pas zodra je het bijbehorende productiegebouw hebt gekocht en ook dit met een kolonist hebt bezet. Op je eiland kun je ook een steengroeve bouwen. Als je deze met een kolonist bezet, krijg je korting bij de aanschaf van gebouwen.

Midden op de tafel vind je het centrale spelbord. Deze dient primair als bewaarplaats voor de verschillende gebouwen. Naast de productiegebouwen voor indigo, suiker, tabak en koffie, vind je er de bonusgebouwen. Deze gebouwen bieden je in bepaalde spelfases waardevolle extraatjes, zoals geld, winstpunten of kolonisten. De bonusgebouwen zijn schaars, van elke soort zijn er maar twee beschikbaar. Je vindt er ook vijf grote gebouwen, die aan het einde van het spel extra winstpunten kunnen opleveren. Naast het centrale spelbord liggen een paar kleinere bordjes klaar. Het kolonistenschip zorgt voor de aanvoer van nieuwe kolonisten. In het handelshuis kun je bewerkte goederen verkopen. Op de drie vrachtschepen kun je bewerkte goederen verschepen voor winstpunten.

Een spelronde: rollen en fases

Het aantal spelers bepaalt uit hoeveel fases een spelronde bestaat. De volgorde en inhoud van deze fases staat niet vast, maar wordt ook door de spelers bepaald. Elke spelronde hebben de spelers de keuze uit een aantal rollen. Bij zo'n rol hoort een spelfase met de desbetreffende actiemogelijkheden. De startspeler kiest als eerste een rol. Hij voert de bijbehorende actie uit en ontvangt daarbij een bonus. Daarna voeren ook de andere spelers dezelfde actie uit, maar nu zonder bonus. Daarna kiest de volgende speler een rol, voert de actie uit en krijgt een bonus, waarna zijn medespelers zonder bonus dezelfde actie uitvoeren enzovoort. Nadat iedereen een rol heeft gekozen en afgewikkeld, schuift het startspelerfiche naar de volgende speler. Dit is de gouverneur die de volgende ronde begint.

Een opsomming van de verschillende rollen en de bijbehorende spelfases:

Landbouwer. De speler die deze rol kiest, neemt een van de openliggende plantages of een steengroeve en legt deze op zijn eiland. De andere spelers mogen uitsluitend een openliggende plantage nemen. Spelers met een bonusgebouw "bouwhut" mogen altijd een steengroeve nemen. Met een "haciënda" kun je in deze fase een extra plantage bemachtigen. Met een "hospitium" krijg je meteen een kolonist, waarmee je de nieuwe plantage of steengroeve meteen kunt bezetten.

Burgemeester. Deze speler verdeelt de kolonisten op het kolonistenschip één voor één over de spelers. Hij krijgt zelf één extra kolonist uit de voorraad. Vervolgens mogen alle spelers hun kolonisten opnieuw over hun gebouwen en plantages verdelen.

Bouwmeester. Deze speler mag als eerste een nieuw gebouw kopen. Hij krijgt één dubloen korting op de kostprijs. Ook de andere spelers mogen in volgorde een gebouw kopen, maar dan wel voor de volle prijs. In deze fase zijn de steengroeves belangrijk, die geven je een korting op de kostprijs van gebouwen.

Opzichter. De operationele plantages van alle spelers produceren goederen, voorzover voorradig. De speler die deze rol heeft gekozen, ontvangt als bonus één extra goed. Deze goederen kun je in latere fases verkopen aan het handelshuis (voor geld) of aan de handelsschepen (voor winstpunten). Spelers met het bonusgebouw "fabriek" ontvangen naast de goederen ook dubloenen als ze meerdere soorten tegelijk produceren. Dit is een interessant gebouw!

Handelaar. Deze speler mag als eerste één goed aan het handelshuis verkopen, voor de afgebeelde prijs plus een bonus van één dubloen. Daarna mogen de medespelers in volgorde één goed verkopen. In het handelshuis is maar plaats voor vier verschillende goederen. Alleen met het bonusgebouw "magazijn" mag je eenzelfde goederensoort nogmaals verkopen. Met een "markthal" verhoog je de opbrengst. Pas na afloop van de handelaarsfase wordt een vol handelshuis geleegd.

Kapitein. Deze speler moet als eerste alle goederen van één soort inladen op een van de drie handelsschepen. Voor elk geleverd goed krijg je een fiche dat één winstpunt waard is. De kapiteinsbonus bestaat uit één extra winstpunt. Daarna moeten de andere spelers ook alle goederen van één soort inladen. Deze fase gaat door totdat niemand meer kan laden. Elk handelsschip accepteert maar één goederensoort en deze soort mag niet reeds op een ander schip zijn geladen. Aangezien er maar drie schepen zijn voor vijf soorten handelsgoederen, kunnen twee goederensoorten niet worden geladen. Als je niet over een bonusgebouw "pakhuis" beschikt, moet je aan het einde van deze fase alle goederen op één na inleveren. Pas na afloop van de kapiteinsfase worden volle handelsschepen geleegd.

Goudzoeker. Deze speler krijgt één dubloen van de bank, de medespelers krijgen niets. De goudzoeker is de enige rol die dubbel voorkomt.

Het aantal beschikbare rollen hangt af van het aantal spelers. Bij vijf spelers zijn alle rollen in het spel, bij vier en drie spelers worden één resp. twee goudzoeker(s) verwijderd. Elke spelronde zijn er dus drie rollen die niet worden gekozen. Aan het einde van de ronde wordt op het desbetreffende kaartje één dubloen gelegd. Dit is een aantrekkelijk extraatje voor de speler die de volgende ronde zo'n rol kiest.

Einde van het spel

Het einde van het spel kan op drie manieren worden geactiveerd: er zijn onvoldoende kolonisten om het kolonistenschip aan te vullen; een speler heeft zijn laatste stadsveld bebouwd; de winstpuntenfiches voor het verschepen van goederen zijn op. Dan telt iedereen zijn winstpunten. Je krijgt punten voor winstpuntenfiches, voor je gebouwen (1-4 per gebouw) en bonuspunten voor eventuele grote gebouwen. Deze grote jongens moet je wel met een kolonist bezetten, anders mis je de bonus. Uiteraard wint degene met de meeste punten.

Ten slotte

Ik ben zelden zo onder de indruk geweest van een spel. Puerto Rico heeft diepgang, is prachtig uitgevoerd en biedt zeer veel variatie. Dit is geen statisch ontwikkelingsspel, hier moet je elke beurt alert blijven en word je regelmatig verrast door de grilligheid van je medespelers. Puerto Rico is goed speelbaar met alle spelersaantallen. Met drie spelers heb je wat meer ruimte voor strategische ontwikkeling, bij vijf spelers slaat de schaarste toe en kan een flexibele speelstijl geen kwaad. De Nederlandse editie bevat een variant voor twee spelers, die goed functioneert.

Bij Puerto Rico draait het om schaarste, timing en flexibiliteit. De interessante bonusgebouwen zijn schaars, er is weinig plaats in het handelshuis en de handelsschepen accepteren maar een beperkte hoeveelheid goederen. Dit betekent dat je goed moet plannen en op het juiste moment moet toeslaan. Ga voor een optimale combinatie van plantages en gebouwen, maar wees ook zo flexibel om je strategie af te stemmen op de ontwikkelingen bij je medespelers. Houd bij je planning ook rekening met de verschillende manieren waarop het spel eindigt. Je kunt een prachtige strategie uitdenken, maar dat helpt je niets als de voorraad kolonisten te vroeg is uitgeput.

Schaarste speelt ook een wezenlijke rol op het financiële vlak. Het is belangrijk om de toevoer van verse dubloenen op peil te houden. Met een vroegtijdig monopolie in een van de kostbare goederensoorten (tabak of koffie), kun je mogelijk goede zaken doen in het handelshuis. Als je ruim voor de eindfase een "fabriek" kunt combineren met een gevarieerde productie, haal je met één actie bergen geld en goederen binnen.

De keuze van de rollen is ook belangrijk. Het kan bijvoorbeeld geen kwaad om door de aanschaf van de juiste bonusgebouwen een of meer rollen voor jezelf overbodig te maken. Dan kun je je concentreren op de voor jou cruciale rollen en pik je vanzelf een graantje mee als een medespeler een "triviale" rol kiest. Het is ook van belang om de speelvolgorde in de gaten te houden. Met een goed getimede kapiteinsfase kun je bijvoorbeeld de goederenvoorraden van je medespelers tot op één blokje decimeren.

Het is ten slotte razend knap dat de uitgever een spel met deze diepgang heeft voorzien van zulke duidelijke spelregels. Niet alleen de basismechanismen worden helder uitgelegd, maar ook de vele details van de bonusgebouwen staan duidelijk op papier. De hoeveelheid details maakt de eerste kennismaking met het spel mogelijk wat stroef. Om je op weg te helpen vind je hier een korte samenvatting van de acties en de bijbehorende bonusgebouwen.

Bijzonderheden:
Deutscher Spiele Preis 2002
Nederlandse Spellenprijs 2003

Spellen > Recensies > Puerto Rico

Top