Spellen > Recensies > San Francisco

San Francisco

Erwin Broens - juli 2001


Door de aardbeving van 1906 zijn grote delen van San Francisco met de grond gelijk gemaakt. De stad moet opnieuw worden opgebouwd en daarvoor zijn investeerders nodig. Zij bestrijden elkaar om de bouwrechten in de meest lucratieve wijken. De toekenning van die bouwrechten wordt bij openbare aanbesteding geregeld. Als je op het juiste moment voldoende geld of invloed inzet, kun je de controle over een wijk verkrijgen.

Wijken en staafjes

Het spelbord bevat 35 velden waarop de verschillende stadswijken worden geplaatst. In het centrum staat het raadhuis, er omheen vind je allerlei andere wijken en drie parken. De wijken zijn 4, 5, 6 of 10 winstpunten waard voor degene die ze in de loop van het spel onder controle krijgt. De controle over een wijk wordt geregeld met houten staafjes in jouw eigen kleur. Op de straten rond elke wijk is ruimte voor vier staafjes. De speler met de meeste staafjes controleert de wijk en mag de winstpunten noteren. Bij de duurste wijken is een eenvoudige meerderheid niet voldoende en moet je alle staafjes controleren. De parken zijn niets waard, maar hebben een andere functie. Rond elk park liggen vier neutrale staafjes, die effect hebben op de machtsstrijd in naburige wijken. In die wijken is het namelijk makkelijker om de meerderheid te verkrijgen.

Drie biedmethodes

Het is dus de bedoeling om jouw houten staafjes op het bord te plaatsen, bij voorkeur rond wijken met hoge winstpunten. Het plaatsen van een staafje wordt geregeld via een openbare aanbesteding. De actieve speler trekt een aanbestedingkaart en beslist of hij deze wil gebruiken. Bevalt de kaart niet, dan mag hij een andere trekken. Zo'n aanbestedingkaart bepaalt rond welke wijksoort je in deze beurt een staafje mag plaatsen, hoeveel spelers dit mogen doen en op welke manier deze kaart wordt geveild. Het spel kent drie verschillende veilingsoorten waarmee de aanbestedingkaarten aan de man worden gebracht.

  • De eerste methode is een veiling waarbij de spelers met geld tegen elkaar opbieden. Iedere speler beschikt daartoe over een aantal cheques. Degene met het hoogste bod moet zijn geld inleveren bij de bank en mag vervolgens een staafje naast een van de desbetreffende wijken plaatsen.

  • Bij tweede methode wordt niet geboden met geld, maar zet je een van je invloedskaarten in. Iedere speler heeft een set invloedskaarten, met de waardes 0-9. Iedereen kiest in het geheim een van die kaarten, die vervolgens tegelijk worden omgedraaid. Degene met de hoogste invloedskaart moet het desbetreffende aantal invloedspunten inleveren (wordt bijgehouden op een tabel aan de rand van het bord) en mag vervolgens een staafje naast een van de desbetreffende wijken plaatsen. Als meer spelers dezelfde invloedskaart hebben gespeeld, dan neutraliseren zij elkaar en gaat het bouwrecht naar de eerstvolgende. Je mag overigens nooit meer invloed bieden dan je huidige voorraad invloedspunten op de tabel.

  • Bij de derde methode kies je in het geheim een van je drie optiefiches. Daarmee bepaal je of je deze beurt wilt bouwen in een wijk met de waarde 4, 5 of 6. Als jij de enige bent die voor een bepaalde wijksoort heeft gekozen, dan lever je één (lage!) cheque in en mag je een staafje plaatsen. Kiezen meer spelers voor dezelfde wijksoort, dan beslist een geheim bod van 1-5 cheques wie van hen daar deze beurt mag bouwen.

Met het plaatsen van je staafjes wil je uiteindelijk de meerderheid rond bepaalde wijken verkrijgen. Je hebt de meerderheid als je er meer staafjes bezit dan een andere speler en niemand jouw aantal kan evenaren. Als je dit strategisch aanpakt en je staafjes concentreert rond een interessante startpositie, kun je misschien een "sneeuwbaleffect" creëren. Dan kun je soms in één beurt twee naburige wijken inpikken. Daarbij is het uiteraard handig om gebruik te maken van de neutrale staafjes rond de parken. Als ergens een neutraal staafje ligt, is de meerderheid sneller te behalen. Zodra je de meerderheid bezit, wordt een wijk opgebouwd door het omdraaien van het wijkfiche en registreer je de afgebeelde winstpunten op het scorespoor naast het bord.

Actiekaarten

Als in een beurt één of meer wijken zijn opgebouwd, wordt de ronde afgesloten met het trekken van een actiekaart. Deze kaarten bieden de spelers extra mogelijkheden en bepalen tevens het einde van het spel. Na de uitvoering van de actie wordt de kaart op het daartoe bestemde deel van het bord gelegd. Zodra de twaalfde actiekaart is afgehandeld, is het spel meteen afgelopen. Dit einde kan soms sneller komen dan verwacht, omdat je meteen een nieuwe actiekaart moet trekken als de vorige heeft geleid tot het bouwen van een wijk. 

De actiekaarten bieden allerlei leuke mogelijkheden, waarmee je soms aardig kunt rotzooien met de situatie op het bord:
Met sommige kaartjes mag je houten staafjes verplaatsen of omruilen. Hiermee kun je de machtsverhoudingen rond bepaalde wijken aardig verstoren.
Met andere kaartjes mag je een staafje plaatsen op een veld naar keuze en word je dus niet gehinderd door de beperkingen van de aanbestedingkaartjes.
Er zijn ook kaartjes waardoor de spelers invloedspunten of cheques terugkrijgen. Met die cheques moet je niet al te gulzig zijn, want als je een te hoog bedrag terugpakt, krijg je helemaal niets.

Overigens kun je de meeste actiekaartjes niet gratis uitvoeren. Ook deze kaartjes worden aangeboden via een veiling met cheques of invloedkaartjes.

Ten slotte

San Francisco is een smakelijke cocktail van bekende ingrediënten, die hier op zo'n manier zijn samengevoegd dat er een leuk en luchtig spel van is gebrouwen. Het spel kent strategische elementen (het plannen van een "keten" van eigen staafjes), veel interactie (via de veilingen en het inzetten van de "gemene" actiekaartjes), een toefje bluf en natuurlijk ook een flinke portie geluk (vooral dankzij het "Hol's der Geier"-systeem bij de veilingen met invloedkaartjes).

Helaas wordt het spelplezier in het begin overschaduwd door een misser van de grafisch vormgever. De op het bord liggende wijkfiches tonen een vage tekening van de desbetreffende gebouwen en een opvallend gekleurd cijfer. Helaas zijn ze niet zo slim geweest om dit cijfer ook op de aanbestedingkaartjes af te drukken. Aan de hand van de vage tekening van het gebouw op het kaartje moet je proberen de bijpassende wijken op het bord te vinden. Hetzelfde probleem treedt op bij de optiefiches. Dit is vrij hinderlijk, maar het probleem lost vanzelf op na een paar beurten wennen.

San Francisco is misschien geen zware kost voor verwende strategen en tactici, maar wel een prima gezelschapsspel. Het spelmateriaal is taalonafhankelijk, dus met een vertaling van de spelregels kun je het spel met iedereen spelen.

Titel: San Francisco
Auteur: Löpmann & Wetter
Uitgever: Amigo
Aantal spelers: 3 - 5
Speelduur: ong. 90 minuten
Prijs: ong. € 22

Afbeeldingen © Amigo



Spellen > Recensies >
San Francisco


Top