Spellen > Recensies > Serenissima

Serenissima

Erwin Broens - 1997


Dat ik op deze plek het bordspel Serenissima bespreek mag op zich een klein wonder heten. Als ik ergens een bloedhekel aan heb dan is dat in ieder geval het uitdrukken van counters en andere spelstukken; de ultieme spelhorror is voor mij het plakken van stickers. Na het openen van Serenissima zonk de moed mij diep in de schoenen; zelden heb ik zo'n hoeveelheid spelstukjes en stickers in een gezelschapsspel aangetroffen. Normaal had ik me in zo'n geval beperkt tot het lezen van de regels, waarna het spel op de stapel "als ik tijd heb, kom je aan de beurt" zou belanden. Maar ja, bij het doorlezen van de regels van Serenissima ontkwam ik niet aan de indruk dat ik met een kraker te maken had. Zo'n eerste indruk kun je alleen maar bevestigen door het spelletje te spelen; ik trok de stoute schoenen aan en ben gaan knippen, plakken en zagen. Mijn noeste arbeid was niet voor niets: het gemonteerde spelmateriaal is werkelijk oogverblindend. Na een paar spelletjes wordt het tijd voor een bespreking.

Een strategisch bordspel

Serenissima is een strategisch bordspel voor 2-4 spelers die, als heerser van Venetië, Genua, Valencia of Istanbul, met hun vloten de Middellandse Zee bevaren, handel drijven en oorlog voeren. Iedere speler start in zijn thuishaven met twee galeien, een paar matrozen en een beetje geld. De spelers strijden om de controle over havensteden, met hun handelswaar vullen ze de daar aanwezige pakhuizen, om uiteindelijk zoveel mogelijk overwinningspunten te verzamelen. Afhankelijk van het aantal spelers eindigt het spel na 8, 10 of 12 spelronden. Elke spelronde bestaat uit zes fasen. In de eerste fase bieden de spelers geld om de volgorde van spelen te bepalen; de hoogste bieder bepaalt of hij als eerste, tweede, derde of vierde speler aan de beurt komt. Tegen het einde van de spel wil men meestal als laatste bewegen; dan kun je tenminste reageren op vervelende acties van je voorgangers. In de tweede fase mogen de spelers hun geld uitgeven aan handelsgoederen, nieuwe galeien, forten of matrozen. In de derde fase wordt het druk op zee: de spelers mogen hun galeien bewegen. De vierde fase is het moment voor spierballentaal; in deze fase worden eventuele zeeslagen en aanvallen op vijandelijke havens uitgevochten. In de vijfde fase kunnen de spelers veroverde of neutrale havens overnemen, door een of meerdere matrozen aan land te zetten. In de zesde en laatste fase keren we terug naar de economie en mogen de spelers de op hun galeien aanwezige goederen verkopen.

Galeien, matrozen en handelsgoederen

In Serenissima staan de galeien centraal; je hebt ze nodig voor het transport van handelsgoederen en voor de verovering van neutrale of vijandelijke havens. Beweging of gevechten op land zijn in dit spel niet aan de orde, behoudens de garnizoenen waarmee je havens poogt te beschermen tegen invasies. Een galei heeft maar een beperkte hoeveelheid laadruimte, die je met matrozen en/of handelswaar kunt vullen, in totaal vijf stuks. Het aantal matrozen bepaalt de snelheid van het schip; met één matroos beweeg je één vak per beurt, met vijf matrozen vijf vakken (met nul matrozen eindigt de galei als duikboot). De matrozen hebben een dubbelrol: in gevechten treden ze namelijk op als soldaten; hoe meer matrozen, hoe groter de kans op een overwinning. Veel matrozen staan garant voor een snelle tocht en bieden de nodige militaire mogelijkheden, maar bezetten ook laadruimte waarmee je handelsgoederen had kunnen vervoeren. Met die handelsgoederen kun je geld verdienen en pakhuizen vullen, waarmee je aan het einde van het spel de nodige overwinningspunten kunt vergaren. De keuze tussen poen en het duo veilig & snel is soms een moeilijke.

Edelstenen en specerijen

Het handelssysteem van Serenissima is vrij simpel. Elke haven heeft één van zeven handelsgoederen in de verkoop: edelstenen, specerijen, ijzer, hout, goud, wijn of stoffen. Sommige goederen zijn in meerdere havens te koop, andere goederen zijn zeer zeldzaam. Zo zijn er zes havens waar je hout kunt kopen, terwijl edelstenen uitsluitend in het Noord-Afrikaanse Cyrena worden aangeboden. In neutrale of eigen havens is de koopprijs van de goederen gelijk; de handelswaar kost slechts 100 dukaten per stuk. In de haven van een andere speler moet je meer betalen; ingeval van een monopolie kan de prijs oplopen tot maar liefst 1000 dukaten. Vervolgens probeer je de ingekochte goederen te verkopen in een of meer andere havens. Verkopen kun je alleen in een haven waar een leeg pakhuis voorhanden is (kleine havens hebben twee pakhuizen, grote havens vier en hoofdsteden zelfs zes), bovendien mag de te verkopen handelswaar daar niet aanwezig zijn. Serenissima kent kritische consumenten; men wil uitsluitend nieuwe producten. De verkoopprijs is afhankelijk van de waarde van het pakhuis dat je met de verkochte goederen vult; je kunt 200 tot 700 dukaten verdienen. De pakhuizen worden in oplopende volgorde gevuld; hoe later je komt, hoe meer je verdient. Die kritische consumenten van zo-even bieden de mogelijkheid tot zeer lucratieve transacties. Als jij in een haven van een andere speler een goed weet te slijten dat in geen van zijn havens voorhanden is, ontvang je een fikse bonus van 500 of 1000 dukaten. Zo kan de bezitter van Cyrena, met zijn monopolie op edelstenen, een leuke winst maken door de verkoop van edelstenen in de hoofdsteden van zijn medespelers. Natuurlijk loopt hij wel het risico dat een van die medespelers zijn met juwelen gevulde galei aanvalt en verovert; risico's horen bij het vak.

Gevulde pakhuizen

De handel in goederen is niet alleen interessant door de mogelijkheid van financieel gewin; een verstandige speler houdt ook rekening met de volgende aspecten. Ten eerste is het van groot belang om de pakhuizen van jouw eigen havensteden volledig te vullen. Gevulde pakhuizen genereren veel meer overwinningspunten dan lege pakhuizen; dit geldt vooral voor de hoofdstad! Verder kun je uitsluitend in havens met een of meer gevulde pakhuizen nieuwe matrozen inhuren. Naarmate het spel vordert heb je die matrozen hard nodig, als garnizoen ter verdediging van je belangrijke havens of als bemanning voor je nieuwe galeien. Tenslotte is de aanwezigheid van bepaalde handelsgoederen een vereiste om in een haven nieuwe galeien of een fort te mogen bouwen. In een haven mag je pas een galei bouwen, als je in die haven kunt beschikken over hout en ijzer. Voor een fort is de aanwezigheid van hout en goud vereist; een fort vergroot overigens de verdedigingskracht van de desbetreffende haven.

Wapengekletter

Gedurende de eerste spelronden verloopt Serenissima redelijke vreedzaam. Maar uiteindelijk komt daar toch het moment dat zo'n irritante medespeler een van jouw galeien of havens aanvalt. Uiteraard is het zaak om je met hand en tand te verdedigen en in een latere beurt meedogenloos terug te slaan. In het gevecht worden matrozen ingezet, die ondersteuning krijgen van een grillige bondgenoot: de zeszijdige dobbelsteen. De aanvaller gooit een dobbelsteen, hij telt de worp en het aantal matrozen op, deelt het saldo door drie en rondt het geheel af naar beneden. Deze berekening resulteert in het aantal matrozen dat de tegenstander mag verwijderen. De verdediger doet uiteraard hetzelfde. Het gooien en verwijderen van matrozen gebeurt overigens gelijktijdig; eventuele verliezen worden pas verwijderd als beide spelers hebben gegooid. Na de eerste gevechtsronde beslist de aanvaller of hij het gevecht al dan niet doorzet; de verdediger heeft hier niets over te zeggen. Als een speler de laatste matroos van een tegenstander heeft geëlimineerd mag hij de desbetreffende galei veroveren, inclusief eventueel aanwezige handelswaar. Hij mag de desbetreffende galei ook laten zinken. Een vijandelijke haven kan men niet direct innemen; dat kan pas in de vijfde spelfase. Als een haven wordt beschermd door een fort is de verdediger in het voordeel: de aanvaller moet het saldo van zijn matrozen en de dobbelsteen dan door vier delen. Vechten is overigens niet verplicht; het is zeer wel mogelijk dat meerdere spelers in hetzelfde zeegebied aanwezig zijn en elkaar met rust laten.

Beoordeling

Serenissima is een boeiend bordspel, met een goede mix tussen strategie en handel. Aan de ene kant mag je de verdediging niet verwaarlozen, anders wordt je onder de voet gelopen. Aan de andere kant vereist ook het handelen de nodige aandacht; met lege pakhuizen verdien je te weinig overwinningspunten. Het is zaak om de juiste balans te vinden tussen handel en strategie en op een verantwoorde manier gebruik te maken van de schaarse grondstoffen: geld, matrozen en handelsgoederen. Het vinden van die balans is een uitdaging, die van Serenissima een uitstekend bordspel maakt. Overige pluspunten zijn de duidelijke spelregels, de nuttige overzichtskaartjes met een samenvatting van het spelverloop en de prachtige uitvoering (zowel het spelbord als het overige materiaal). De speelduur is acceptabel; gezien de kwaliteit van het spel mag twee tot drie uur geen probleem zijn. Het enige minpunt is wellicht de prijs; met 115 gulden valt Serenissima niet in het goedkope segment van de bordspellenmarkt. Aan de andere kant mag een topspel met hoogwaardig spelmateriaal best wat kosten (we betalen tegenwoordig toch ook ruim 100 gulden voor een wargame uit de States).

Nagekomen mededeling: de Nederlandse uitgave van 999 Games is inmiddels uitverkocht en wordt vermoedelijk niet herdrukt.

Titel: Serenissima
Auteurs: Dominique Ehrhard en Duccio Vitale
Uitgever: 999 Games & Eurogames
Aantal spelers: 2 - 4
Speelduur: 120 - 150 minuten
Prijs: ong. 50

Bijzonderheden:
Varianten



Spellen > Recensies >
Serenissima


Top