Spellen > Recensies > Kolonisten van Catan

De Kolonisten van Catan

Erwin - 1998


Begin 1995 gonsde het in Duitsland van de geruchten over een nieuw spel van Klaus Teuber. Iedere spelliefhebber wachtte vol spanning op Die Siedler von Catan, het strategische bordspel over handel en ontwikkeling van een vruchtbaar eiland. Siedler heeft aan de verwachtingen voldaan. Het spel werd uitgeroepen tot Spiel des Jahres en wist aansluitend ook de Deutsche Spiele Preis in de wacht te slepen. Het spel bleek ook commercieel een succes. Alleen al in Duitsland zijn inmiddels een paar miljoen exemplaren van het basisspel verkocht. Dit is een ongekend succes.

De rage

Siedler was en is in Duitsland een ware rage. De spellen zijn niet aan te slepen, er zijn Siedlerclubs, een Siedlerkrant, allerlei websites enzovoort. Je moet als uitgever knettergek zijn om hier geen gebruik van te maken; deze populariteit schreeuwt om expansiesets. Gelukkig had Teuber, bij het ontwerpen van Siedler, meer goede ideeën dan in het basisspel zijn verwerkt. Zo was het ontwerpen van expansies geen probleem en zat het met de inhoudelijke kwaliteit ook wel snor. Het spel is aangevuld met een expansieset voor 5 - 6 spelers, de Seefahrt-uitbreiding en met Städte und Ritter (met rondtrekkende ridders, gespecialiseerde ontwikkeling van steden en metropolen). Voor de laatstgenoemde sets zijn tevens modules voor 5 - 6 spelers verkrijgbaar. Op Spiel '98 werd zelfs een doos met historische scenario's uitgebracht: Alexander der Grosse & Cheops, in 2000 volgde een boek vol scenario's en spelmateriaal en in 2001 kwam een nieuwe doos met historische scenario's op de markt. In 1996 verscheen het uitstekende Siedler kaartspel (vanaf september '99 ook in Nederland), dat ondertussen ook enkele nazaten heeft geproduceerd, in de vorm van een toernooiset die begin '99 is vervangen door nieuwe expansiesets. Siedler is niet zomaar een spel, maar een superhit die is ingeslagen als een bom en nog jaren blijft natrillen. Vanaf mei 1998 spelen we De Kolonisten van Catan, de Nederlandse editie van 999 Games. In Nederland zijn honderdduizenden exemplaren verkocht en wordt er volop gekoloniseerd. Ook hier zijn inmiddels de nodige uitbreidingen verschenen: Zeevaarders, Steden & Ridders, Kooplieden & Barbaren en meerdere sets met (historische) scenario's. Er verschenen verder een luxe 3D-versie (met prachtige miniaturen) en een speciale reisversie van het basisspel.

De tiende verjaardag van de Nederlandse Kolonisten werd gevierd met een luxe editie van het spel, inclusief een lot waarmee je vergulde speelstukken kon winnen. Als je het spel wilt kopen, is deze versie nog steeds de moeite waard, omdat de uitbreiding voor 5/6-spelers wordt meegeleverd.

Doel van het spel

Catan is een continent omringd door zee. Het eiland bestaat uit 18 vruchtbare gebieden (bergen, akkers, heuvels, weiden en bossen) en één dorre woestijn. De spelers starten het spel met twee dorpen en twee handelswegen. In de loop van het spel verzamelen zij de grondstoffen van Catan, waarmee ze nieuwe handelswegen, dorpen en steden kunnen bouwen. Het doel van het spel is het behalen van tien winstpunten. Deze punten verdien je door de ontwikkeling en uitbreiding van jouw territorium.

Grondstoffen en gebieden

Kolonisten van Catan (11139 bytes)Het speelbord bestaat uit losse stukken: 19 zeskantige landgebieden en 18 zeegebieden. De landgebieden worden geschud en een voor een op tafel gelegd. Het aldus ontstane eiland wordt omringd door zeegebieden (deels havens, deels open zee). Vervolgens worden er getallenfiches op de 18 vruchtbare landgebieden geplaatst. Deze fiches bepalen welke gebieden grondstoffen genereren. De getallen lopen van twee tot twaalf (m.u.v. de zeven). De spelers gooien in hun beurten met twee zeszijdige dobbelstenen. Het gegooide getal bepaalt welke gebieden deze beurt grondstoffen leveren. Het zal duidelijk zijn dat een gebied met een 6-fiche productiever is dan een gebied met een 12-fiche. De gebieden leveren verschillende grondstoffen op: op het akkerland verbouw je graan, in de bergen delf je erts, in de bossen kap je hout, in de heuvels win je klei en op de weiden scheer je het wol van je schapen. Ten slotte wordt een struikrover op het woestijngebied geplaatst. De struikrover wordt actief als iemand een zeven gooit.

Dorpen en wegen

Het speelbord ligt klaar. De spelers mogen nu twee dorpen en twee handelswegen plaatsen. De dorpen plaats je op het kruispunt van drie gebiedsdelen. Uit deze drie gebieden kan het desbetreffende dorp grondstoffen winnen. De handelswegen lopen van kruising naar kruising. De keuze voor de locatie van de eerste dorpen is belangrijk. De spelers moeten rekening houden met een aantal factoren. In eerste instantie zijn de gebieden met gunstige getallenfiches (6 en 8) interessant. Maar je moet daarbij niet vergeten om de toegang tot de verschillende soorten grondstoffen open te houden. Verder zijn in het begin vooral klei en hout erg belangrijk. Met deze grondstoffen kun je namelijk nieuwe wegen bouwen. Deze wegen zijn een vereiste om nieuwe dorpen te kunnen stichten. Dorpen mogen namelijk nooit grenzen aan andere dorpen of steden.

Handelen en bouwen

Een spelerbeurt begint met een dobbelsteenworp. Het getal bepaalt welke gebieden grondstoffen opleveren. Iedere speler met een of meer dorpen naast zo'n gebied krijgt een kaartje van de desbetreffende grondstof. Een worp van zeven levert geen grondstoffen op, maar activeert de struikrover. Iedere speler die meer dan zeven grondstofkaartjes bezit, moet in dat geval de helft van zijn kaarten inleveren. Vervolgens plaatst de actieve speler de struikrover op een gebied naar keuze. Zolang de struikrover hier blijft staan, levert dit gebied geen grondstoffen op! De speler die de struikrover verplaatst mag bovendien een grondstofkaartje van een geblokkeerde medespeler stelen.

Vervolgens is het tijd voor handel. Hierbij ruilen de spelers grondstoffen om een juiste combinatie van kaartjes te verkrijgen. Het is ook mogelijk om te handelen met de buitenwereld. Het is toegestaan om vier gelijke kaarten te ruilen voor één andere. Door het bouwen van een haven kun je handelen met een gunstiger ruilverhouding (3:1 of 2:1).

Na het handelen wordt er gebouwd. In de bouwfase breiden de spelers hun gebieden uit en vergaren zo winstpunten. De actieve speler levert grondstofkaartjes in en kan daarmee een aantal zaken kopen. Je kunt een nieuwe weg bouwen, om een bestaande route te vergroten. Een lange weg is interessant, want de speler met de langste handelsroute krijgt een bonus van twee winstpunten! Je mag een nieuw dorp stichten (één winstpunt), of een bestaand dorp ontwikkelen tot een stad (twee punten). Je mag ook een ontwikkelingskaart kopen. Zo'n kaart levert een speciale bonus op, bijvoorbeeld een extra winstpunt of een ridder, waarmee je een andere speler kunt dwarszitten. De ridderkaarten bieden een tweede voordeel. De speler met de meeste ridderkaarten krijgt de bonus voor de grootste riddermacht. Dit levert twee winstpunten op!

Winnaars en verliezers

Om dit spel te winnen heb je tien winstpunten nodig. Dit aantal kun je op verschillende manieren halen. Bijvoorbeeld zonder een enkele ontwikkelingskaart: met drie steden, twee dorpen en de langste handelsweg. In de meeste gevallen heb je de ontwikkelingskaarten wel degelijk nodig om de tien punten te halen. Een ding is zeker, om een kans te hebben op de winst moet je jouw nederzettingen naast de juiste gebieden plaatsen. Daarbij gaat het niet alleen om de gebieden met een hoge kans op opbrengsten (de cijfers 6 en 8), maar ook om toegang tot de juiste grondstoffen. Vooral in de beginfase is het bouwen van wegen zeer belangrijk. Als je dan geen toegang hebt tot klei en/of hout wordt het een moeilijke zaak. Op een traject mag maar één weg worden gebouwd. Als je te weinig wegen aanlegt, zullen de andere spelers je blokkeren. In de loop van het spel worden graan en erts belangrijker. Met deze grondstoffen bouw je namelijk steden. Een stad is goed voor twee winstpunten en een verdubbelde opbrengst van grondstoffen. Het is nagenoeg onmogelijk om zonder steden dit spel te winnen.

Ten slotte

De Kolonisten van Catan is een prima spel. Dankzij het overzichtelijke regelboek en de uitstekende "startopstelling voor beginners" heb je de regels zo onder de knie. Mooi aan de Kolonisten van Catan is het eenvoudige en toegankelijke spelsysteem, dat af en toe toch het gevoel geeft dat je een groots ontwikkelingsspel speelt. Dit spel win je door een mix van geluk, planning en slim onderhandelen. Interactie, communicatie en ruilen zijn belangrijke aspecten. Het spel vraagt voortdurend om je met jouw medespelers te bemoeien. Daarnaast speelt het ook geluk een grote rol. Als de grondstofworpen lak hebben aan de wetten van de kansberekening, kun je beurtenlang verstoken blijven van grondstoffen. Dit kan soms vervelend zijn, want zonder grondstoffen kun je niet handelen en bouwen en zit je alleen maar "uit je neus te eten". Gelukkig rollen de dobbelstenen niet altijd dezelfde kant op en kiezen geluk en pech regelmatig een ander doelwit. Door het variabele speelbord verloopt elk spel op een andere wijze en blijft Catan lang fris en interessant. Als je een tijdje van het basisspel hebt genoten, kun je het speelplezier vergroten met de vele uitbreidingen.


Auteur en uitgever vieren het Speelgoed v/h Jaar 1999
(foto: Frank Eimers) 
 

Over uitbreidingen gesproken, er zijn sets waarmee je het spel met vijf of zes spelers kunt spelen. Dit is aan mijn speeltafel geen succes gebleken. Kolonisten is duidelijk bedoeld voor drie of vier spelers.

In mei 2001 is een nieuwe oplage van het Nederlandse basisspel uitgeleverd. Deze versie wijkt op een aantal onderdelen af van eerdere oplages. De dikte van de doos is verdubbeld, er is een binnenwerk toegevoegd waarin men allerlei speelstukken kan bewaren (incl. uitneembare kaarthouders), er zijn een paar schoonheidsfoutjes in de regels verbeterd en de Almanak en spelregels zijn nu in één boekje verwerkt.

In 2003 heeft het Duitse Siedler von Catan een facelift gekregen. De cover en de tegels zijn voorzien van nieuw art work, de houten gebouwen en straten zijn vervangen door plastic miniatuurtjes.

Titel: De Kolonisten van Catan
Auteur: Klaus Teuber
Uitgever: 999 Games
Aantal spelers: 3 - 4 (5/6 met de expansie)
Speelduur: 45 - 90 minuten
Prijs: ong. € 39 (Duitsland: € 25)

Bijzonderheden:
Spiel des Jahres '95
Deutscher Spiele Preis '95
Speelgoed v/h Jaar '99



Spellen > Recensies >
Kolonisten van Catan


Top