Spellen > Recensies > Wallenstein

Erwin Broens - feb 2003

In 2001 presenteerde Queen Games Im Zeichen des Kreuzes, een strategisch bordspel over de kruistochten. Dit spel viel op door de originele manier waarop het gevechtssysteem was uitgevoerd: een toren waarin je de kleine houten blokjes liet vallen. Het binnenwerk van de toren bestond uit etages, waardoor sommige blokjes bleven hangen. Deze konden later in het spel alsnog naar buiten rollen en dan voor verrassingen zorgen. Een gevecht werd gewonnen door degene die het beste uit de toren kwam rollen. Helaas viel dit spel inhoudelijk niet in de smaak. Daarom verzocht Queen Games spelauteur Dirk Henn een nieuw spel rond de dobbeltoren te ontwerpen.

Wallenstein is een historisch bordspel over de dertigjarige oorlog. In de Duitse deelstaten woedt een strijd tussen katholieken en protestanten, waarbij ook buitenlandse machten een rol spelen. De 3-5 spelers vertegenwoordigen de partijen in dit conflict. Het spelbord toont vijf regio's, die ieder uit negen landen bestaan. Vanuit hun startlanden veroveren de spelers nieuwe landen en bouwen ze paleizen, kerken en handelshuizen. Het spel wordt gespeeld in twee jaren, die uit vier seizoenen bestaan. In de lente, zomer en herfst voeren de spelers hun acties uit. In de winter wordt de bevolking gevoed en worden winstpunten toegekend voor het bezit van landen en gebouwen. Aan het begin van het jaar worden vier gebeurteniskaartjes getrokken. Drie van deze kaartjes beïnvloeden de actiemogelijkheden in de eerste drie seizoenen. De laatste kaart reduceert de graanoogst en leidt in de winter mogelijk tot opstanden van hongerige onderdanen.

Lente, zomer en herfst

In de eerste drie seizoenen mogen de spelers hun acties uitvoeren. Het spel bevat tien actiekaarten, die bepalen wat je in een seizoen kunt doen. Aan het begin van het seizoen worden deze kaarten geschud en in een willekeurige volgorde in een rij gelegd. De eerste vijf actiekaarten worden open neergelegd, zodat de volgorde bekend is. De laatste vijf kaarten worden gedekt neergelegd. De volgorde van deze kaarten wordt pas bekend zodra ze aan bod komen. Dit verrassingselement levert extra spanning op, omdat het belangrijk is in welke volgorde je de acties moet uitvoeren. Zo is het prettig om eerst geld te ontvangen voordat je het moet uitgeven. Nadat de actiekaarten zijn neergelegd, bepalen de spelers in welke landen ze deze acties willen uitvoeren. Iedere speler beschikt over een eigen spelbordje met tien velden voor de tien verschillende acties. Van elk door jou gecontroleerd land bezit je een bijpassend landkaartje. Door een gedekt landkaartje op een actieveld te leggen, bepaal jij in het geheim welke actie je in dit land wilt uitvoeren. Je hebt ook een paar blanco landkaartjes, die je kunt inzetten op acties die je in dit seizoen niet kunt of wilt gebruiken. De volgende acties zijn mogelijk:

Het bouwen van een paleis, kerk of handelshuis voor drie, twee respectievelijk één goudstuk(ken). Zo'n gebouw plaats je op een vrij stadsveld in het desbetreffende land. Ieder gebouw levert in de winter één winstpunt op. Per regio krijg je verder 1-3 bonuspunten als je de meeste handelshuizen, kerken c.q. paleizen bezit.

Troepen werven. Afhankelijk van de gekozen actie kun je tegen betaling één, drie of vijf nieuwe legers in het desbetreffende gebied bijplaatsen. De eerstgenoemde wervingsactie biedt je ook nog de mogelijkheid om een aantal legers naar een aangrenzend gebied te verplaatsen.

Belastingheffing en graanoogst. Met de belastingactie kun je jouw goudvoorraad vergroten. Dit goud heb je hard nodig, omdat je anders niet kunt bouwen of troepen werven. Met de graanactie verhoog je jouw graanvoorraad. Hiermee moet je in de winter jouw bevolking voeden. De opbrengst van deze acties hangt af van de rijkdom of vruchtbaarheid van het gebied waar je de actie uitvoert. Helaas kun je een waardevol gebied niet straffeloos meerdere seizoenen na elkaar uitmelken. Na de eerste oogst- of belastingactie wordt de bevolking onrustig en heb je de volgende keer een opstand op je dak.

Vechten. Ieder seizoen kent twee gevechtsacties. Vanuit het gekozen land mag je een naburig land aanvallen. Als dit land leeg is, wordt het verdedigd door één neutraal boerenleger. Een land van een tegenstander wordt verdedigd door zijn daar aanwezige legers (houten blokjes). In plaats van vechten, kun je deze actie ook gebruiken om legers naar een naburig eigen land te verplaatsen. Bij aanval of verplaatsing moet je minstens één leger in het land van vertrek laten staan.

Voor een gevecht wordt de dobbeltoren gebruikt. Aanvaller en verdediger mikken hun betrokken legers in de toren, plus alle legers die nog in de bak lagen. Het gevecht wordt gewonnen door de speler van wie de meeste legers uit de toren rollen. Zolang de bevolking van een gebied tevreden is, vechten de neutrale boerenlegers mee aan de zijde van de verdediger. De verliezer raakt al zijn betrokken legers kwijt, de winnaar moet hetzelfde aantal in zijn voorraad terugleggen. De resterende legers van de winnaar worden in het veroverde gebied geplaatst. Als legers van andere spelers uit de toren zijn gerold, blijven deze tot het volgende gevecht in de bak liggen. De winnaar krijgt het desbetreffende landkaartje. Als de verdediger daar later in dit seizoen een actie had gepland, heeft hij pech gehad en gaat die actie verloren. Als een gevecht in een gelijke stand eindigt, wordt het betwiste gebied volledig leeggehaald. Alle aanwezige gebouwen en het landkaartje gaan dan terug naar de voorraad.

De winter

Na drie seizoenen vol actie en strijd breekt de winter aan. Dan controleren de spelers of ze voldoende graan hebben verzameld om de bevolking te voeden. Met een beetje pech kan de laatste gebeurteniskaart van het jaar de graanvoorraad fors verminderen. Als je te weinig graan bezit, komen een of meer willekeurige landen in opstand. Een opstand wordt uitgevochten in de dobbeltoren. Als je dit verliest, wordt het opstandige gebied volledig leeggehaald.

In de winter worden ook de winstpunten verdiend. Voor ieder gebied en elk gebouw ontvang je één punt. Als je in een regio de meeste paleizen bezit, krijg je een bonus van drie punten. Voor kerken en handelshuizen krijg je een bonus van twee resp. één punt(en). Na de tweede winter is het spel afgelopen en wint degene met de meeste punten.

Ten slotte

Wallenstein is een strategisch veroveringsspel met allerlei smaakvolle extraatjes. Het echte vechtwerk is niet overheersend. In het hele spel kun je maximaal 12 aanvallen uitvoeren, maar dit aantal zul je in de praktijk niet halen. Omdat je niet zit te wachten op massale opstanden van hongerige onderdanen, heb je in het algemeen niet eens de behoefte om veel landen te veroveren. Daarnaast kun je met gebouwen meer winstpunten verdienen. Als je dan toch op oorlogspad wilt, richt je dan vooral op vijandige landen met interessante gebouwen.

De uitkomst van gevechten hangt af van het lot. Deze keer niet in de vorm van dobbelstenen, maar een eigenzinnige toren bepaalt wie er wint of verliest. Als je het lot niet te veel tart, hoef je de toren niet te vrezen. Als je een keer pech hebt, kun je later altijd nog hopen op een wending van het lot. Het is in ieder geval leuk om te zien hoe de spelers vol spanning naar de uitgang van de toren loeren. Met een paar simpele dobbelstenen is het effect toch een stuk minder.

Uiteraard moet je in dit spel ook denken en plannen. Gelukkig hoef je niet steeds te wachten op de langdurige beurten van trage medespelers. In de planningfase wijzen de spelers hun acties simultaan aan de landen toe. Zodra de uitvoering van de acties is gestart, verloopt een ronde lekker vlot en heb je geen last van wachttijden. Voor zo'n groots en stevig spel is de speelduur alleszins redelijk. Met een beetje vlotte spelers klaar je de klus in twee uurtjes.

Zoals gebruikelijk bij Queen Games is het spelmateriaal niet oogstrelend, maar eerder functioneel en sober. Daar is op zich niets mis mee, maar het zou geen kwaad kunnen als ze een keer het niveau van Vohwinkel zouden halen. De spelregels zijn redelijk duidelijk en dekken het overgrote deel van eventuele regelvragen goed af. Een of twee rariteiten zijn niet behandeld, maar daar kom je met gezond verstand zelf ook wel uit. Een leuke bonus is het bijgeleverde boekje met historische achtergrondinformatie. Zo kun je na afloop nog even nalezen of jouw speelse handelingen historisch verantwoord waren. Ben je een liefhebber van spellen over verovering en territoriale controle, dan kun je Wallenstein met een gerust hart aan je verzameling toevoegen.

Spellen > Recensies > Wallenstein

Top